Commentaar op de Lezingen van de 23e Zondag door het Jaar (Jaar B) door pater Esteban Kross

Achtergrond van de eerste lezing (Jesaja 35: 4-7)

Het bijbelboek van Jesaja is een verzameling van profetieën en profetische gedichten uit verschillende maatschappelijke omstandigheden van het Israël van de 7e eeuw v.Chr. Andere profetische teksten werden vanaf hoofdstuk 40 aan de oorspronkelijke collectie van de profeet Jesaja toegevoegd. De verzen die wij deze zondag horen, zijn genomen uit hoofdstuk 35, dat een onderdeel is van een aantal profetieën over Juda en Jeruzalem. Afwisselend wordt door Jesaja onheil aangekondigd indien het volk, haar koning en vooraanstaanden zich niet met grotere trouw richten op het verbond dat hen met Jahweh, de God van hun voorvaderen, verbindt, maar wordt door de profeet ook het heil aangekondigd dat God in Zijn barmhartigheid wenst voor Zijn volk en dat Hij hen altijd weer aanbiedt. In deze verzen horen wij hoe Jesaja dat heil van God verwoordt: achter de rijke beeldspraak weerklinkt de boodschap dat Gods redding nieuw leven en genezing brengt voor Zijn volk, en dat Hij de schepping zal herstellen en weer overvloedig en vruchtbaar zal doen zijn.  

Eerste lezing: Jesaja 35: 4-7

Spreek tot allen die de moed verloren hebben: “Vat moed en vreest niet: Uw God komt om de wraak te voltrekken, God komt om te vergelden en om u te redden. Dan gaan de ogen van de blinden weer open en zullen de oren van de doven geopend worden. De lamme zal springen als een hert en jubelen zal de tong van de stomme. Ja, in de steppe zullen beken ontspringen, rivieren in de woestijn. De dorre vlakte wordt een vijver, het dorstige land een waterbron.”

Tussenzang:  Psalm 146

Refrein: DE HEER ZAL IK LOVEN MIJN LEVEN LANG.

1. De Heer doet altijd Zijn Woord gestand, verdrukten verschaft Hij recht. De Heer geeft brood aan wie honger heeft,  gevangenen geeft Hij de vrijheid.

2. De ogen van de blinden opent de Heer,  gebrokenen richt Hij weer op. De Heer bemint de rechtvaardigen, de Heer behoedt de ontheemden.

3. De Heer geeft wees en weduwe steun,  maar zondaars laat Hij verdwalen. De Heer is Koning in eeuwigheid,  uw God, Sion, heerst over alle geslachten.

Achtergrond van de tweede lezing (Jakobus 2: 1-5)

Jakobus, een van de twaalf apostelen van Jezus, is erg helder en indringend in zijn brief. Hij spreekt niet met zalvende woorden. Neen, hij roept met hele concrete voorbeelden uit het dagelijks leven op tot een oprecht en integer leven onder de Christelijke gelovigen. In dit gedeelte houdt Jakobus ons een spiegel voor. Vaak behandelen we de armen in ons midden met veel minder respect, geduld en waardigheid als hoe we ons opstellen naar de rijken toe. Heel krachtig stelt Jakobus dit ter sprake en leert ons dat de armen een bijzondere plaats hebben in Gods hart en verlossingsplan, en dat wij moeten proberen God hierin na te volgen. Wij kunnen niet de hele wereld verbeteren, maar wel kunnen wij ons erop toeleggen de concrete armen om ons heen met respect te behandelen, met het hart ook naar hen te luisteren en ons in solidariteit voor hun welzijn in te zetten daar waar wij dat kunnen.   

Tweede lezing: Jakobus 2: 1-5

Broeders en zusters, gij die gelooft in onze Heer Jezus Christus, de Heer der heerlijkheid, verbindt dit geloof toch niet met partijdigheid en vleierij! Ik bedoel dit: veronderstel, er treedt in uw samenkomst een man binnen, keurig gekleed en met gouden ringen aan zijn vingers, en tegelijkertijd komt er ook een arme aan in schamele kleren; als gij nu opziet tegen de rijkgeklede man en hem een ereplaats aanbiedt, terwijl gij tegen de arme zegt: “Blijf daar maar staan,” of: “Ga hier op de grond zitten, bij mijn voetbank” maakt ge u dan niet schuldig aan een kwaadaardige discriminatie? Luister, lieve broeders: God heeft de armen naar de wereld uitverkoren om rijk te zijn in het geloof en erfgenamen van het koninkrijk dat Hij beloofd heeft aan wie Hem liefhebben.

Achtergrond van de evangelielezing:  (Marcus 7: 31-37)

Marcus schets levendig en bondig de genezing van een doofstomme man. De ontmoeting met Jezus vindt plaats door familieleden of vrienden van de man, die met hoop en gelovig vertrouwen de zieke tot Jezus brengen. Met grote betrokkenheid richt Jezus geheel zijn aandacht en hart volledig op de zieke man. In alles is Hij de man nabij en hernieuwt zijn leven. Zo begint in deze genezing al een eerste teken te groeien, dat in Jezus de vervulling van de profetieën over de komende Messias is aangebroken. Door Zijn volledige zelfgave aan de wil van de Vader in lijden en kruisdood, maar ook nu reeds door in de ontmoeting met de mensen zoals deze doofstomme man, niet gediend te willen worden maar te dienen, is Jezus de weerglans van de Vader, de mensgeworden Zoon die de kracht van Gods verlossende liefde en trouw tegenwoordig brengt in deze onvolmaakte wereld. Verlossing ligt in de goddelijke liefde, maar roept ook op tot concrete navolging in een liefde die dienstbaar is en niet zichzelve zoekt.

Evangelie: Marcus 7: 31-37

In die tijd vertrok Jezus uit de streek van Tyrus en begaf zich over Sidon naar het meer van Galilea, midden in de streek van  Dekapolis. Men bracht een doofstomme bij Hem en smeekte Hem dat Hij deze de hand zou opleggen. Jezus nam hem terzijde, buiten de kring van het volk, stak hem de vingers in de oren en raakte zijn tong met speeksel aan. Vervolgens sloeg Hij zijn ogen ten hemel, zuchtte en sprak tot hem: “Effeta”, wat betekent: ‘Ga open’. Terstond gingen zijn oren open, en werd de band van zijn tong losgemaakt zodat hij normaal sprak. Jezus verbood het aan iemand te zeggen; maar met hoe meer nadruk Hij dat verbood, des te luider verkondigden zij het. Buiten zichzelf van verbazing riepen zij uit: “Alles heeft Hij wel gedaan, Hij laat doven horen en stommen spreken.”

Overweging:

Ik wil met u in deze overweging nadenken over de grote waarde van het luisteren. Wij zullen namelijk alleen maar kunnen groeien als mens, en ook als gelovige, als wij steeds meer ons oefenen in die levenskunst van het luisteren. Waarom? Omdat echt luisteren met het hart ons maakt tot navolgers van Gods goedheid en barmhartigheid, en ons tilt van oppervlakkigheid en op onszelf gericht zijn tot het worden van navolgers van God. Hoe wij in feite luisteren is als het ware een graadmeter om te kijken of wij voldoende ons kunnen losmaken van ons ego, van onze belangen en onze trots, van onze ik-gerichtheid en alles wat wij vaak doen om onszelf en onze mening en verlangens door te duwen. Door steeds weer na te denken over het luisteren zullen wij kunnen groeien in de solidariteit, de goedheid en de aandacht voor medemens en schepping die wij vinden in Christus.

Er zijn in ons leven soms mensen die ons raken, die een impact hebben op ons, die aan ons leven iets bijzonders toevoegen en ons inspireren, of die een steun voor ons zijn geweest en ons belangrijke inzichten hebben meegegeven waar we veel aan gehad hebben. Voor de doofstomme man in het evangelie was de ontmoeting met Christus duidelijk zo een moment. Zijn ontmoeting met Jezus is onvergetelijk voor hem geworden. Hij, die doof was geweest en die niet meer had kunnen spreken, was als een nieuw mens geworden. Hij zou die ontmoeting met Christus nooit meer vergeten en ook de jonge Kerk van de apostelen bleef vertellen over deze ontmoeting met Christus, en bleef dat ene woord van Jezus herhalen: “Effeta” “Ga open”.

De jonge Kerk begreep dat Jezus zich met dat woord “Effeta” tot ons allen wilt richten en ons innerlijk denken en onze manier van in het leven staan wil aanraken, wil veranderen en kneden door de kracht van Gods Geest.

Ja, Christus wil ook tot elk van ons zeggen: “Effeta-Ga open!”. Want soms zijn ook wij doof; misschien nog wel veel meer dan deze man van het evangelie. Hij was lichamelijk doof, maar wij zijn vaak doof voor de verzuchtingen van gezinsleden waar we dagelijks mee omgaan. Doof voor hun verlangen naar wat meer aandacht. We kunnen soms veel snauwen en steeds weer kritiek hebben, en blijven dan doof voor hun pijn, doof voor hun onuitgesproken verlangen echt gehoord te worden door ons. Dan wil Jeus ook de oren van ons hart aanraken, zuchten en ons zeggen: “Effeta-Ga open!”.

Soms kunnen wij in de relatie met onze partner in de loop der tijden de ander als vanzelfsprekend gaan zien, nemen dan te snel aan wel te weten wat de ander zal zeggen. Dan houden we ons doof voor wat onze partner wil zeggen en sluiten ons af van de partner. Onze communicatie wordt oppervlakkig, we leven afstandelijk van elkaar, ieder doet eigenlijk alleen z’n eigen ding. We zijn dan steeds meer doof geworden voor hetgeen in de partner leeft en wat de partner echt nodig heeft om ten volle samen met ons gelukkig te zijn. En al weten we eigenlijk wel dat ons spreken te vaak hard is en de partner geen nabijheid geeft, het kan zijn alsof wij wel hartelijke woorden kunnen spreken tot anderen, maar niet langer tot onze levenspartner. Dan wil Christus ons hart aanraken en zeggen: “Effeta-Ga open!”. Ga open voor het werken van Gods Geest die mensen wilt verbinden met elkaar, Gods Geest die mensen een hart wil geven dat waarachtig wil leren luisteren naar de mensen in je nabije kring.

Luisteren met het hart: dat wil zeggen, je losmaken van je gedachten die door je hoofd gaan; je los maken van de negatieve gevoelens of de irritatie die je in je op voelt komen; je losmaken van wat je bezig houdt, en dan echt luisteren naar je man of je vrouw, naar je vader of moeder, naar je kind, je broer, je zus, die vriend of collega. Echt luisteren is vaak echt moeilijk, en Christus wilt niets liever doen, zo wist de jonge Kerk, dan ons leren luisteren en spreken op een wijze die leven brengt in onze relaties. Luisteren met het hart geeft de ander de ervaring dat je werkelijk om je partner, je kind, je broer of zus, kortom, om die ander geeft. Luisteren met je hart laat de ander ervaren: ik wil echt proberen te begrijpen wat je me wilt vertellen. Ik heb waardering voor jou en koester mijn band met jou, daarom wil ik naar je luisteren met mijn hart.

Zo wilt Jezus ons aanraken met de kracht van de Heilige Geest. Hij kent onze stukjes geslotenheid en de boosheid die soms in ons leeft. Hij kent die stukjes in ons die haatdragend zijn jegens sommige personen in ons leven. Hij kent de pijn die anderen in ons hart hebben achtergelaten, waardoor we verbitterd of gekwetst ons hart hebben gesloten. Jezus wil onze goddelijk Geneesheer zijn, maar dan niet alleen voor die lichamelijke ziekten en aandoeningen zoals kanker, of hoge bloeddruk, of de gevolgen van een auto-ongeluk of zware operaties. Nee, Hij wil ook onze goddelijke Geneesheer zijn voor die innerlijke aandoeningen, die ons niet gelukkig maken, waardoor we verwijdering kennen, maar ook pijn veroorzaken. Christus weet dat gelukkige relaties, gelukkige gezinnen, en gelukkige families niet zomaar uit de lucht komen vallen. En daarom wilt Hij ons hart steeds weer opnieuw aanraken en zeggen: “Effeta”-“Ga open”! Ga open voor de kracht van Mijn liefde en leer steeds meer woorden spreken tot je gezinsleden, tot je collega’s en andere medemensen, die waardering tonen. Leer in situaties waar je kritisch moet spreken om toch opbouwende, goedgekozen woorden te spreken die kansen openhouden, die ook ruimte laten tot verzoening na verwijdering.

Tot de wereld en tot ons allen zegt Jezus ten aanzien van de vervuiling van het milieu, van het de andere kant uitkijken ten aanzien van de cultuur van overdadig afval, onverantwoord uitbuiten van de natuuelijke hulpbronnen van de schepping: “Effeta-Ga open!”. Ga open en leer de natuur weer zien zoals Ik, haar Schepper, de natuur zie: als een schitterende diversiteit waarin alles verbonden is met alles. Ga open ook voor de realiteit dat hoe je omgaat met de natuur, ook verbonden zal blijken te zijn met hoe je omgaat met zwakkeren en kansarmen om je heen. “Effeta”-“Ga open” voor de diepere voldoening en levensvreugde die je zult vinden wanneer je leert luisteren naar de natuur, leert luisteren naar de stemmen van de mensen in de periferie van de maatschappij, en ervaar hoeveel liefde en innerlijke vrede je dan in je zult voelt groeien, net alsof je doofstom was geweest maar nu zoveel dingen op nieuwe wijze gaat beleven.

Moge Christus ons blijven kneden, opdat wij steeds meer mensen worden die zich innerlijk openstellen en met hun hart luisteren. Moge de Heilige Geest ons helpen om te luisteren ook wanneer er irritatie in ons leeft. Moge zo onze relaties nieuw leven krijgen, een grotere nabijheid en verbondenheid. Moge wij zo navolgers worden van de Drieëne God, geheim van goddelijk spreken en luisteren tussen Vader, Zoon en Heilige Geest: God van liefde en majesteit. Amen.



Categorieën:geloof en leven

Tags: ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: