‘Met heel je hart, met heel je wezen’

Geplaatst door

Preek van Mgr. Karel Choennie bij de wijding van broeder Guillaume Woei A Jin tot het diaconaat op zondag 24 juni in de St.-Alfonsuskerk

Geloften
Vroeger werden de geloften heel angstwekkend voorgehouden. Als je religieus of priester werd, dan werden de geloften vooral beperkend genoemd. Je moest je vrijheid opgeven, je moest gehoorzamen, je moest de gelofte van armoede – dus alles wat je leuk vond – dat moest je allemaal prijsgeven, je mocht niets hebben, niets bezitten. Je moest kuis zijn, celibatair zijn, dus alle intimiteit moest je voor de rest van je leven vergeten.
Guillaume, je bent op het seminarie geweest, Mount St. Benedict, en Will Derkse heeft een prachtig boek geschreven over levenslessen voor beginners, spiritualiteit voor beginners. En beginners betekent hier niet dat er beginners en vergevorderden zijn, nee, we zijn allemaal altijd beginners. Het is niet zo dat als je diaken bent je gaat groeien, dan kom je op een hoger niveau, dan word je priester, op een hoger niveau bisschop, nog hoger niveau dan word je paus misschien. Nee. We zijn allemaal beginners, we moeten telkens opnieuw beginnen.

St.-Benedictus
Bij Benedictus zoals hij zijn regels geschreven heeft, zijn de religieuze geloften om bevrijdend te werken, ze zijn gericht op groei. Dus het is niet om je nu heel wat beperkingen op te leggen, je mag dit niet, dat niet. Het zijn regels om je te helpen groeien, om te bloeien, om je mens-zijn volledig te verwezenlijken. Zoals vroeger de geloften werden voorgesteld – en daarom denk ik dat er zo weinig roepingen zijn – leek het wel alsof je Alcatraz binnen ging. Het klooster was een gevangenis, alleen was er geen prikkeldraad en waren er geen wachttorens met scherpschutters. Wie wil zich geven aan zo’n leven? En dan werd er nog gezegd van: maar dan ga je je familie nooit meer zien, hoor. Als je priester wordt of zuster of frater, dan sturen ze je naar Afrika en India. Zuster Ann bijvoorbeeld had zo gesmeekt dat ze naar Suriname mocht gaan na haar gelofte, maar ze werd naar Kenia gestuurd. En ze is daar natuurlijk gaan bloeien en de laatste jaren is ze teruggekomen. Pater Berenos, die werd naar Brazilië gestuurd. Wij zijn eerst naar Brazilië gegaan, we hebben eerst daar gemissioneerd, ook pater Lim-A-Po. De regel bij Benedictus luidt eigenlijk ook een beetje anders. Hij heeft het primair over de gelofte van stabilitas, convertio of conversatio morum en obidentia. Stabilitas is te vertalen als bestendigheid, erbij blijven. Conversatio morum: dagelijks je leven verbeteren. Obidentia: gehoorzaamheid, luisteren, aandachtig luisteren naar God, naar de mensen om je heen.

Stabiliteit
En je zult het toch met me eens zijn dat we allemaal een stukje stabiliteit nodig hebben. Als ik dat bijvoorbeeld mag vergelijken met Paramaribo Noord. Daar is pater Geyskens zo lang geweest, hij kon zoveel opbouwen. Daarvoor was Zorg en Hoop ook een hele stabiele parochie met pater Gijsberts. Toen kreeg je allerlei wisselingen in de Heilige Familie en je ziet dat zij niet meer nummer 1 zijn. Vroeger was de Heilige Familie dè parochie: wilde je iets doen, ga naar de H. Familie. Dus het is goed dat er stabiliteit is. In 2010 bij de verkiezingen, riepen de mensen: Kunnen jullie stabiliteit eten, wat kunnen jullie met stabiliteit doen? Wel, je kon sparen, en je kon een bedrijfje beginnen. En je kon gaan studeren, want er was rust. Je kunt stabiliteit eten! Het is toch voor een gezin van bijzonder belang dat er stabiliteit is, dat je niet elke dag hoeft te zeggen ‘dag oom’, ‘dag andere oom’, ‘dag weer andere oom’. Hoe bouw je zo een gezin op? Stabiliteit, erbij blijven, is heel erg belangrijk.

Gehoorzaamheid
Conversio morum: dagelijks voor je gaat slapen in de spiegel kijken en zien of jouw commitment, waartoe je je leven hebt verbonden er nog is, of je nog op het juiste pad bent. Gehoorzaam zijn, gehoorzaamheid, is geen kadaverdiscipline. Het is luisteren. Weet je, vroeger in de kloosters als je talent had om te zingen, dan werd je niet gevraagd om te zingen. Pater Kross zouden we sturen om iets te gaan doen waar hij niet van hield. We zouden hem een of andere technisch vak laten doen met de jongens. Hij moest niet zingen! Want het is goed voor zijn bescheidenheid dat hij niet verwaand wordt wanneer hij gaat zingen. Je mocht niet excelleren. Zo werd gehoorzaamheid ingestampt. Maar je begrijpt wel, dat dat afbreuk doet aan de roeping die we allemaal hebben, aan de talenten die we allemaal hebben. En daarom is gehoorzaamheid luisteren naar de situatie, naar het Evangelie, naar het roezelen van je hart, naar wat de bisschop, het bisdom verlangt, naar de tijd waarin wij leven, om daar een respons te geven, van harte en volledig ja zeggen.

Gelofte van armoede
De andere geloften van kuisheid, celibaat, gehoorzaamheid en armoede zijn volgens Benedictus afgeleid van deze (geloften) stabilitas, conversio morum en obidentia. Het is voor ons allemaal van belang, voor het gezin en voor het bedrijf, dat wij de gelofte van armoede serieus nemen. Vaak was het in de kloosters zuinigheid, ja af en toe gierigheid. Er was bijna geen geld om een feestje te geven. Om iets extra’s te doen. Iedere cent werd gespaard en werd echt precies uitgegeven. Kijk maar naar de boeken, de annalen van Coronie, van de Alfons. Als de pater een postzegel had gekocht schreef hij op ‘postzegel 5 cent’, ‘suiker 7½ cent’ en dan kwam de bisschop later tekenen. Of de overste.
We hebben de materiële goederen nodig, maar het moet geen obsessie worden. We moeten geen bezit van ons bezit worden. En we moeten er zuinig mee omgaan en niet zoals wij hier hebben: winti wai, lanti pai. Je rijdt een auto van lanti, binnen een jaar kapot. Maar we hebben geen vervoer, we kunnen niet uitrukken als politie, als brandweer. Je hebt het kapotgereden toch. En het geen servicebeurt gegeven.
We moeten elkaar niet constant betwisten over bezit. Weet je, soms zie ik een vader en moeder, kinderen vechten voor die remote control. Wie gaat naar voetbal kijken, wie gaat naar iets anders kijken. Sommige mensen gebruiken goederen van het bedrijf ten eigen bate. Ze regelen zichzelf, ze bellen als ze op kantoor zijn, ze maken gebruik van papier van de baas, enveloppen van de baas of ze doen een hele catering vanuit hun werk. Hoe ga je om met andermans goed?
Het is van belang dat wij allemaal een gelofte van armoede, van soberheid, van een juiste houding tegenover de dingen aannemen. Wij zijn als wereldheren niet verplicht om de gelofte van armoede te nemen, maar je gaat het beleven, want y’o pina. Af en toe, gaat je portemonnee leeg zijn en het dan is nog niet eind van de maand.

Celibaat
Dan die gelofte van zuiverheid, celibaat. Pater Gerard had altijd een leuke grap als hij die kinderen het celibaat moest uitleggen. Hij zei: “Jouw papa mag van een vrouw houden. Als hij naar anderen kijkt, wordt mama boos. Maar ik mag naar iedereen kijken. Maar als ik naar één kijk, dan wordt de paus boos.” Het celibaat werd vroeger echt uitgelegd als afstand doen van alle intimiteit; je mocht geen vriendschappen hebben. Ik kan me zo goed herinneren als jonge priester, ik weet niet of pater Kross zich kan herinneren. Pater van Nimwegen was naar Trinidad gegaan, hij was charismatisch geworden en was teruggekomen en hij zei: “Karel, het is volkomen geoorloofd om een vrouw een brasa te geven. Tijdens de vrededeling. Het is volkomen geoorloofd.” Pater van Nimwegen was canoniek-recht-expert en Veerkamp keek hem aan en zei: “Maar die is helemaal doorgedraaid”.
Het is heel erg belangrijk om goede vriendschappen te hebben, mensen op wie je kan rekenen, mensen op wie je kan bouwen. Het celibaat is om beschikbaar te zijn voor God. Voor je volk. Dus ik kan eigenlijk niet begrijpen wanneer priesters zeggen: “Ik heb het druk, ik heb geen tijd.” Ze hebben geen vrouw. Weet je hoeveel tijd je bespaart, je hebt geen kinderen. De diakens lachen, want ze hebben de beste keus gemaakt.
Maar je bent beschikbaar. Tenminste, dat zei mijn moeder: “Als je priester wordt, mag je niet trouwen. Als iemand je middernacht roept, moet je gaan.” En die radicale keuze moet er zijn, dat wij beschikbaar zijn. Je kan niet zeggen: “Nee mijn kind is ziek, ik kan niet komen, ik moet mijn vrouw naar de dokter brengen, ik moet zorgen voor pensioen.” Het celibaat is een totale beschikbaarheid voor God en voor je mensen.

Commitment
Stabilitas zorgt dat een gemeenschap kan groeien. De geloftes zijn er om ons te helpen groeien en om ons vrij te maken. Wanneer wij telkens veranderen en weglopen ‘want a vrouw werede, de baas is te streng’, als we telkens weglopen kunnen we onszelf niet ontwikkelen, kunnen we niet groeien. Stabilitas kun je echt vertalen als commitment. Ik blijf erbij, ik blijf erbij, ook wanneer het moeilijk is. Guillaume, jij bent Surinamer, je kan niet zeggen, monseigneur, als ik mijn zin niet krijg ga ik weg, ga ik terug naar België, naar Nederland, naar Afrika.
Maar ook in het gezin is het van belang dat je commitment maakt. En dat je erbij blijft wanneer die man wat ouder en slomer wordt, en die vrouw wat ouder en de kinderen wat lastiger. Dat je erbij blijft. En soms wanneer je ook niet meer voelt, wanneer je je afvraagt ‘maar waarom ben ik met deze man, deze vrouw getrouwd’.
Er zijn veel heiligen die echt lange tijd niets hebben gevoeld. Theresia en moeder Theresa, die voelden heel lang dorheid bij het bidden. Alsof God niet bestond. Maar ze zijn bij hun roeping gebleven, ze zijn hun werk blijven doen, totdat op een gegeven moment het weer begon te stromen, de energie was weer in het gebed. Je kon de mensen weer voelen en begrijpen, en soms kunnen die perioden van dorheid heel heel lang zijn.

Trouw is meegroeien
Commitment, stabilitas, gaat ook altijd samen met trouw. Weet je, je kunt een keer een geweldige daad doen, een keer voedsel brengen voor iemand die geen eten heeft of een keer kleren geven. Maar om dat tot jouw leven te maken is weer iets anders. Trouw zijn en dat van harte, want er zijn mensen die een tafel en een bed delen, maar hun hart is allang niet meer daar. Met hun gedachten zijn ze bij iemand anders. Zo kun je ook priester zijn of diaken, en de mis lezen en doen wat je moet doen, zonder dat je hart erbij is, dan ben je niet trouw. Trouw is wanneer je jezelf volledig geeft, wanneer je jezelf van harte geeft en wanneer je meegroeit.
Mensen die trouwen: je partner groeit. Ze is niet meer als toen ze 16, 17 of 18 was. En trouw is wanneer je meegroeit. Dus niet alleen wanneer je niet naar andere vrouwen kijkt. Wanneer je met je vrouw meegroeit, wanneer je met je man meegroeit, wanneer je met je kinderen meegroeit, dan ben je trouw. “Ja, maar ik geef toch iedere maand mijn salaris.” Dat zijn uiterlijke dingen. Maar ben je bij ze, geef je ze die stabiliteit en luister je naar ze?

Dagelijks kleine stappen
Conversatio morum is wat ze in het zakelijk leven noemen turnaround management. En soms willen wij alles direct veranderen. Maar bij Benedictus zijn het dagelijkse, kleine verbeterstappen. Dus, ik wist niks van klassieke muziek en dan is het moeilijk om pater Kross als vriend te hebben, want dan praat hij over Bach en Beethoven en dan weet je niet wie die mensen zijn. Dus als ik mijn vriendschap wil voeden, dan moet ik af en toe naar meneer Brunings luisteren wanneer hij zijn klassiek programma op de radio heeft, dan leer ik ook een beetje.
Dagelijks kleine beetjes veranderen. Als je bruya bent, begin dagelijks je bed op te maken. Als je slordig bent, begin ten minste je schoenen te poetsen. Het zijn van die kleine dingen die zullen maken dat je van binnenuit langzaam kan veranderen. Dagelijks, voordat je gaat slapen je geweten onderzoeken en die kleine stappen maken die haalbaar zijn.
Ik kan het bisdom niet meteen met duizend managers veranderen; gaat niet kunnen. Maar langzaam kunnen wij, stap voor stap, ons leven verbeteren, verjongen, vernieuwen. Dat moet deel zijn van je gelofte, dan is het groei, dan is het gericht op vrijheid.

Gehoorzaamheid is open staan
En dan gehoorzaamheid: heel moeilijk voor priesters, heel moeilijk voor iedereen. Gehoorzaamheid komt van audire, extra goed horen, extra goed luisteren. Zoals een dokter luistert met zijn stethoscoop; ausculeren en dan respons geven. We verschuilen ons vaak achter gehoorzaamheid met: ik heb geen benoemingsbrief gekregen, dus moet ik naar een zieke gaan? Maar het is je roeping. We kunnen ons verschuilen achter gehoorzaamheid of we kunnen luisteren naar wat de situatie verlangt, naar wat het land verlangt, wat de kerk van ons nu verlangt. Gehoorzaamheid is openstaan voor de geest die influistert, voor het woord van God, het woord dat voor ons dagelijks voedsel zal worden. Guillaume, stel je ervoor open, wees gehoorzaam en stel je onder dat woord. Het is niet een beperking van je vrijheid, nee, het is juist een begin van vrijheid om gehoorzaam te zijn.

Absurditeit
En er is leiding. Ik kan me geen gezin voorstellen zonder leiding. Wanneer je voortdurend met je kind moet onderhandelen: eh, zullen we naar Brazilië kijken of zullen we gaan wandelen. Er moet leiding, sturing zijn en we moeten ons ook iets laten gezeggen. We moeten kunnen luisteren. Dat is tegenwoordig niet populair. Nu moet je je eigen wil kunnen doen en jezelf realiseren, dan ben je de man, dan ben je de vrouw.
Gehoorzaamheid is niet alleen iets voor priesters. Het is evenzeer voor de bisschop dat hij luistert, evenzeer voor de manager dat hij luistert, evenzeer voor de vader, de moeder dat ze luisteren voordat ze besluiten nemen, opdracht geven. Het tegenovergestelde van gehoorzaamheid is niet ongehoorzaamheid maar absurditeit. Doof zijn, doof zijn voor bepaalde situaties. En dat kan leiden dat je mensen gewoon in een concentratiekamp zet want je luistert niet meer naar hen, naar hun roepen en hun huilen. Want je hebt opdracht gekregen en je voert de opdracht uit. Dat heeft gemaakt dat mensen naar Siberië zijn verbannen. Dat maakt dat de Amerikanen nu, gelukkig is Trump erop teruggekomen, gewoon kinderen weghalen van hun moeder en in een hok opsluiten. En dat iedereen begon te gillen: ‘Dit kan niet in Amerika. Nee, we zijn toch gehoorzaam aan de wet, we doen wat de wet zegt.’ Als je zo handelt kom je in absurditeit, kom je in dwaasheid terecht. Als je niet meer luistert naar de situatie. Guillaume, ik hoop van harte dat de gelofte die je vandaag uitspreekt, dat je dat doet met heel je hart, met heel je wezen. Amen.

OMHOOG Jaargang 62, editie 26, 01 juli 2018

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s