‘De waarheid zal u vrijmaken (Joh. 8,32). Nepnieuws en journalistiek voor vrede’

Door Melvin Mackintosh en Mayra Karg

Thema
Op woensdag 24 januari jl. werd in Rome de boodschap van de paus vrijgegeven voor de 52e Werelddag van de Sociale Communicatiemiddelen. In die boodschap, die vooralsnog alleen in het Engels is vertaald, roept de Heilige Vader op voor een ‘journalistiek voor vrede’ als antwoord op de bedreigingen van nepnieuws.
Paus Franciscus veroordeelt misbruik van de media voor beinvloeding van politieke keuzes en bevordering van economische winst. Dit gebeurt onder meer door het verspreiden van nepnieuws. Nepnieuws draagt bij aan het in stand houden en voeden van een sterke polarisatie van meningen.

Naasten en toch verdeeldheid
Paus Franciscus: “We leven tegenwoordig in een wereld die steeds ‘kleiner’ wordt en waarin het voor ons allemaal steeds makkelijker zou moeten worden elkaars naasten te zijn. Ontwikkelingen op het gebied van reizen en communicatie brengen ons dichter bij elkaar en maken ons meer verbonden. Ook de globalisatie maakt ons steeds meer onderling afhankelijk.
Toch blijft er binnen onze menselijke familie verdeeldheid bestaan, die soms behoorlijk diep is. Op wereldniveau zien we een schandalig gat tussen de overvloed van de rijken en de volslagen ellende van de armen.
Onze wereld lijdt aan vele vormen van uitsluiting, marginalisatie en armoede, om maar te zwijgen van conflicten die voortkomen uit een combinatie van economische, politieke, ideologische en -helaas- zelfs religieuze motieven.

Rol van de media
In een wereld als deze kunnen de media ons helpen ons dichter bij elkaar te brengen en zo een gevoel van eenheid te creëren in de menselijke familie. Dit kan leiden tot solidariteit en welgemeende pogingen om voor iedereen een waardiger leven te verzekeren.
Goede communicatie brengt ons dichter bij elkaar: we leren elkaar beter kennen en onze eenheid neemt toe. De muren die ons verdelen kunnen alleen worden afgebroken als we bereid zijn naar elkaar te luisteren en van elkaar te leren.
We moeten onze verschillen oplossen via dialoog vormen die ons doen groeien in begrip en wederzijds respect. Een cultuur van ontmoeting vereist dat we bereid zijn te geven, maar ook om te ontvangen. De media kunnen ons hier heel goed in helpen, vooral nu de menselijke communicatienetwerken ongekende sprongen voorwaarts hebben gemaakt. Het internet en andere sociale media bieden enorme mogelijkheden voor ontmoeting en solidariteit. Dit is goed, dit is een geschenk van God.

Snelheid van informatie
Dat wil niet zeggen dat bepaalde problemen niet bestaan. De snelheid waarmee informatie wordt doorgegeven is groter dan ons vermogen tot reflectie en oordeel. Dit zorgt niet voor meer evenwichtige en betere vormen van zelfexpressie.
De verscheidene meningen kunnen als nuttig beschouwd worden. Echter kunnen mensen zich ook achter informatiebronnen verbergen die alleen hun eigen wensen, ideeën of politieke en economische belangen bevestigen.

Nadelen
De communicatiewereld kan ons helpen om onze kennis te vergroten of de weg kwijt te raken. Digitale verbondenheid kan als resultaat hebben dat het ons afsluit van onze naasten, van degenen die het dichtst bij ons staan. En degenen die geen toegang tot sociale media hebben lopen het risico uitgesloten te worden. Deze nadelen herinneren ons er aan dat communicatie uiteindelijk een menselijke prestatie is en geen technologische.

Stil zijn en luisteren
Wat helpt ons om -in de digitale omgeving- te groeien in menselijkheid en wederzijds begrip? We moeten bijvoorbeeld een bepaald bewustzijn en rust herwinnen. Dit vraagt om tijd en het vermogen om stil te zijn en te luisteren. We moeten ook geduldig zijn als we anderen willen begrijpen.
Mensen uiten zich volledig als ze niet alleen worden getolereerd, maar weten dat ze werkelijk geaccepteerd worden.
Als we zeer aandachtig luisteren naar anderen, dan zullen we leren met andere ogen naar de wereld te kijken. We zullen de rijkdom van menselijke ervaringen, van verschillende culturen en tradities, gaan waarderen.
Ook de belangrijke waarden van het christendom zullen we beter gaan waarderen: de visie op de medemens, de aard van het huwelijk en het gezin, het juiste onderscheid tussen de religieuze en politieke invloedssferen, de principes van solidariteit en subsidiariteit en vele andere.

Vorm van nabijheid
Wat betekent het voor ons, als leerlingen van de Heer, om anderen te ontmoeten in het licht van het Evangelie? Hoe kunnen we, ondanks onze eigen beperkingen en zondigheid, de ander werkelijk nabij komen? Deze vragen zijn samengevat in wat een wetgeleerde -een communicator- eens aan Jezus vroeg: “Maar wie is mijn naaste?” (Lc. 10, 29). Deze vraag kan ons helpen om communicatie te zien als een vorm van “nabijheid”.
Jezus verschuift ons begrip: het gaat niet alleen om het zien van de ander als iemand zoals ik, maar om het vermogen mijzelf als de ander te maken. Communicatie dient ons te laten begrijpen dat we allemaal menselijke wezens zijn, kinderen van God. Ik beschouw deze kracht van de communicatie graag als “nabijheid”.

Uitdaging
De revolutie die plaatsvindt in de communicatiemedia en de informatietechnologie vertegenwoordigt een grote en spannende uitdaging: mogen we die uitdaging aangaan met nieuwe energie en verbeeldingskracht, en met anderen de schoonheid van God delen.”

‘De waarheid zal u vrijmaken’
De Werelddag van de Sociale Communicatiemiddelen wordt sinds 1967 gehouden. Het werd besloten op het Tweede Vaticaans Concilie ( ‘Inter Mirifica’, 1963) en moet bewustwording bevorderen over de relatie tussen de katholieke kerk en de moderne media. De viering van de Werelddag voor Sociale Communicatiemiddelen is op de zondag vóór Pinksteren, dit jaar op 13 mei 2018.
Het thema van deze 52e Werelddag, ‘De Waarheid zal u vrijmaken (Joh. ,32). Nepnieuws en journalistiek voor vrede’ werd bekendgemaakt op 28 september 2017, de feestdag van de H. Aartsengel Michaël.De boodschap van paus Franciscus wordt traditiegetrouw vrijgegeven op 24 januari, de feestdag van Sint Franciscus van Sales, patroonheilige van (katholieke) journalisten.

OMHOOG Jaargang 62, editie 05, 04 februari 2018

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s