KATHEDRALE BASILIEK SINT PETRUS EN PAULUS
Zelfrondleiding (circa 15 minuten)
Welkom
Welkom in de Kathedrale Basiliek van Sint Petrus en Paulus. U hoeft niet katholiek te zijn om hier binnen te lopen: dit huis staat open voor iedereen die wil kijken, luisteren of even stil wil zijn.
Deze route duurt ongeveer 15 minuten en voert u langs 8 plekken. Bij elke stop krijgt u één kort verhaal en één kijkopdracht. Bij Peerke Donders en bij Maria kunt u, als u dat wilt, een kaars aansteken of een gebedskaartje achterlaten. Kaarsen, kaartjes, rozenkransen en kruisjes zijn te koop in het winkeltje achter in de kerk, bij de ingang.
Roots & Routes in dit gebouw. Deze kerk is letterlijk geworteld in Suriname: zij is gebouwd van bomen uit ons eigen bos, door Surinaamse handen. En zij ligt op een kruispunt van routes: van een arme weverszoon uit Tilburg die hier zijn leven gaf, van tot slaaf gemaakten en uitgesloten zieken, en van Surinamers van elke afkomst die hier nog altijd binnenlopen. Het verleden was verdeeld. Wat u vandaag ziet, is door velen samen gered. Bij elke stop ziet u of het verhaal over wortels (Roots) of over wegen (Routes) gaat.
Een paar huisregels: er kunnen mensen bidden, dus praat zacht. Fotograferen mag, maar liever zonder flits.
De route
Stop 1 Bij de ingang: een kerk om een kerk heen Routes · 2 min
Katholieken hadden het in de kolonie lang niet makkelijk. Hun eerste kerk brandde in 1821 af, tijdens de grote stadsbrand. Daarna kochten zij een voormalig theater, De Verrezene Phoenix uit 1809, en gebruikten dat als kerk. In 1883 begon men aan deze nieuwe kerk. Het oude theater bleef staan en diende als steun en steiger. Pas vlak voor de inzegening op 10 juli 1885 werd het afgebroken. De houten spitsen van circa 40 meter kwamen er rond 1901 op.
Kijkopdracht: de gevel is geel en grijs, terwijl de huizen in de binnenstad wit zijn. In 1926 koos men kleuren die zandsteen en hardsteen nabootsen, de steen van kerken in Europa. Een houten kerk in een stenen jas.
Stop 2 In het middenpad: wortels uit het Surinaamse bos Roots · 2 min
U staat in een van de grootste houten gebouwen van Zuid-Amerika en het Caribisch gebied. Het geraamte is van groenhart en basralocus. De binnenkant is bekleed met onbeschilderd Surinaams cederhout.
Kijkopdracht: adem even rustig in. Ruikt u het? Ceder is ook het hout van sigarenkistjes. Kijk dan naar een pilaar: die lijkt dik, maar binnenin zit een slanke stam. De cederplanken eromheen geven de indruk van een zware zuil.
Stop 3 Voor het altaar: stoel en parasol Routes · 2 min
Het altaar is het hart van een katholieke kerk. Hier viert de priester de mis, of eucharistie: de gelovigen gedenken de kruisdood van Jezus met brood en wijn.
De kerk is genoemd naar Petrus en Paulus, twee leerlingen van Jezus die het geloof tot in Rome brachten. Op 6 april 2014 verhief paus Franciscus deze kathedraal tot basiliek. Die eretitel kan alleen de paus geven. Zo is deze kerk in Paramaribo verbonden met Rome.
Kijkopdracht: zoek twee dingen. De cathedra: de stoel van de bisschop. Daaraan dankt een kathedraal haar naam. En het umbraculum: een ceremoniële parasol met rode en gele (of gouden) banen. Vroeger gaf zo’n parasol de paus schaduw. Later werd het een teken van pauselijk gezag. Staat hij in een kerk, dan weet u: dit is een basiliek. U vindt de parasol ook terug in het wapen van de basiliek, bovenaan deze folder.
Stop 4 Langs de wanden: de kruisweg Routes · 1 min
Langs de muren hangen veertien afbeeldingen, de staties. Samen vertellen zij de laatste weg van Jezus: van zijn veroordeling tot zijn graf. Gelovigen lopen deze weg na, vooral in de veertigdagentijd voor Pasen, en staan bij elke statie even stil.
Kijkopdracht: zoek statie 1 en loop met uw ogen de weg mee. Het is een route van lijden, maar gelovigen zien er ook hoop in: na het graf komt Pasen.
Stop 5 Het graf van Peerke Donders Routes · 3 min · kaars en gebedskaartje
Petrus ‘Peerke’ Donders werd in 1809 in Tilburg geboren, als zoon van een arme wever. In 1842 kwam hij als priester naar Suriname. Eerst werkte hij in Paramaribo, ook onder tot slaaf gemaakten op de plantages en in inheemse dorpen. Daarna koos hij voor Batavia, een leprakolonie aan de Coppename. Mensen met lepra werden daar van de samenleving afgezonderd. Donders verzorgde hen tot zijn dood op 14 januari 1887. Surinamers noemden hem al tijdens zijn leven ‘santi vatri Donders’. In 1982 werd hij zalig verklaard: de stap vóór heiligverklaring. Omdat hij zorgde voor mensen van elke afkomst, wordt hij ook wel gezien als patroon van de multiculturele samenleving.
Kijkopdracht: rond de marmeren tombe ziet u zes houten reliëfs uit zijn leven. Ze werden gemaakt door nakomelingen van melaatsen. Welk tafereel spreekt u het meest aan?
Wilt u? Mensen komen hier vooral bidden voor zieken en voor genezing, en voor wie buiten de samenleving valt. Velen bidden ook dat Peerke heilig verklaard wordt. Steek een kaars aan of schrijf een kaartje. U hoeft niet gelovig te zijn om aan iemand te denken.
Stop 6 Het icoon van Maria met kind Roots · 2 min · kaars en gebedskaartje
Maria is de moeder van Jezus. Katholieken aanbidden haar niet als God. Zij vragen haar om met hen mee te bidden, zoals je een goede vriendin vraagt om aan je te denken.
Dit is een icoon: een schildering in de oude stijl van de oosterse kerken. Een icoon wil geen foto van de werkelijkheid zijn. Het is bedoeld als een venster waardoor je naar de hemel kijkt. Het goud staat voor het licht van God.
Kijkopdracht: kijk naar het goud en naar hoe Maria haar kind draagt en aan ons laat zien. Wat drukt dit icoon volgens u uit?
Wilt u? Steek een kaars aan of laat een kaartje achter. Voor wie of wat u maar wilt: een dierbare, een zorg, dankbaarheid, een beslissing die u moet nemen, of vrede in ons land en in de wereld.
Stop 7 Omhoog kijken: waar het orgel hoort Routes · 1 min
Kijkopdracht: draai u om en kijk naar achteren, omhoog. Het orgel is er nu niet: het wordt in Nederland gerestaureerd. Het houtwerk waarop het komt te staan is al vernieuwd. Surinamers hier en overzee zamelen nog geld in om het af te maken. Naar verwachting klinkt het orgel hier in 2027 weer.
Stop 8 Bij de uitgang: bijna verloren, samen gered Roots & Routes · 2 min
Termieten en houtrot deden de kerk scheef zakken. In 1989 ging zij dicht voor het publiek. Ruim 21 jaar later, op 13 en 14 november 2010, ging zij na een grote restauratie weer open. Surinaamse vakmensen, het Vaticaan, de Europese Unie en een stichting uit Tilburg droegen bij. Sinds 2002 hoort zij bij het UNESCO-Werelderfgoed van de historische binnenstad.
Deze kerk is dus niet alleen een erfenis van het verleden. Zij staat er nog omdat mensen van hier en van ver haar samen overeind hielden. Dat is de verbonden toekomst waar MuseumN8 over spreekt.
Meer weten?
Dank voor uw bezoek. Wilt u meer horen over deze kerk? In de kerk kunt u zich inschrijven voor een uitgebreide rondleiding, privé of met een groep.
Categorieën:BISDOM
Geef een reactie