Commentaar op de Lezingen van de 2e Zondag van de Veertigdagentijd (Jaar B) door pater Esteban Kross

Achtergrond van de eerste lezing (Genesis 22: 1-2. 9-13. 15-18)
Bij deze tekst over Abraham en het offer van Isaak, zijn zoon, is het heel belangrijk te beseffen dat door de inspiratie van de Heilige Geest die geheel de wording van de Bijbel heeft geleid, de betekenis van het Oude Testament in volheid duidelijk wordt wanneer het gelezen wordt in eenheid met het Nieuwe Testament. Abraham offerde zijn enige zoon in gehoorzaamheid aan God. Hierin wordt Abraham de voorafbeelding van God de Vader die Zijn eniggeboren Zoon zal offeren voor de verlossing der mensheid. Isaak gehoorzaamde zijn vader en droeg het hout van zijn eigen offer. Izaak wordt zo de voorafbeelding van Christus, die zelf het hout van het kruis naar Calvarië heeft gedragen om door Zijn kruisoffer de wereld te verlossen. God leidt Abraham naar de berg Moria, dat is de berg naast de berg Sion. Jaren tevoren had op de berg Moria de priester Melchisedek over Abraham Gods zegen afgesmeekt met een offer van brood en wijn (zie Gen. 14: 17-20). Hier, op de berg Moria offert Abraham zijn zoon Izaak. Eeuwen later zal koning Salomo precies op deze plek de tempel van Jeruzalem bouwen, omdat Gods Geest Salomo heeft ingegeven dat dit een door God geheiligde plek is. Weer eeuwen later is het hier waar Jezus gekruisigd zal worden als het Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld. Zo zien we hoe eeuwig Gods wijsheid is in het verlossen van de mensheid en heel de schepping.

Eerste lezing: Genesis 22: 1-2. 9-13. 15-18
In die dagen gebeurde het dat God Abraham op de proef stelde. Hij zei tot hem: “Abraham. ” En hij antwoordde: “Hier ben ik.” Hij zei: “Ga met Isaak, uw enige zoon, die gij liefhebt, naar het land van de Moria en draag hem daar op de berg die ik u zal aanwijzen als brandoffer op.”, Toen zij de plaats bereikt hadden die God hen had aangewezen bouwde Abraham daar een altaar, stapelde er het hout op, bond zijn zoon Isaak vast en legde hem op het altaar, boven op het hout. Toen Abraham echter zijn hand uitstak naar het mes om daarmee zijn zoon de keel af te snijden, riep de engel van de Heer hem van uit de hemel toe: “Abraham, Abraham!” En hij antwoordde: “Hier ben ik.” Hij zei: “Raak de jongen met geen vinger aan en doe hem niets ! Ik weet nu dat gij God vreest want gij hebt mij uw enige Zoon niet willen onthouden.” Abraham keek om zich heen en bemerkte een ram, die met zijn horens in het struikgewas vastzat. Hij greep de ram en droeg die als brandoffer op, in plaats van zijn zoon. Toen riep de engel van de Heer voor de tweede maal uit de hemel tot Abraham en zei: “Bij mijzelf heb ik gezworen – spreekt de Heer- omdat gij dit gedaan hebt en mij uw eigen zoon niet hebt onthouden, daarom zal ik u overvloedig zegenen en uw nakomelingen talrijker maken dan de sterren aan de hemel en de zandkorrels op het strand van de zee. Uw nakomelingen zullen de poort van hun vijand bezitten. Door uw nakomelingen komt zegen over alle volken van de aarde omdat gij naar mij hebt geluisterd.”

Tussenzang: Psalm 116
Refrein: IK MAG WEER LEVEN ONDER GOD’S OOG IN HET LAND VAN DE LEVENDEN.

Ik bleef vertrouwen, al zei ik:
ik ben gebroken van smart.
Want kostbaar is in de ogen des Heren,
het leven van wie Hem vereert.

O Heer, ik ben uw dienaar,
uw knecht, de zoon van uw dienstmaagd,
Gij hebt mijn boeien geslaakt.
Met offers zal ik U loven, de Naam van de Heer roep ik aan.

Ik zal mijn geloften volbrengen
waar heel zijn volk het ziet.
Op ’t voorplein van uw tempel,
in uw Jeruzalem.

Achtergrond van de tweede lezing (Romeinen 8: 31-34)
In dit gedeelte van de brief aan de Romeinen, grijpt Paulus terug naar het paasmysterie. Net zoals Abraham zijn enige zoon Izaak niet spaarde, in het vertrouwen dat God zal voorzien, zo heeft God de Vader Zijn enige Zoon voor ons overgeleverd tot vergeving van onze zonden en de verlossing van de wereld. En zoals Abraham zijn geloof en liefde voor God duidelijk maakte in zijn bereidheid zijn enige zoon tot offer te brengen, zo maakt het kruisoffer van Christus de eeuwige liefde van God voor de mensheid duidelijk.

Tweede lezing: Romeinen 8: 31-34
Broeders en zusters, indien God voor ons is, wie zal dan tegen ons zijn? Hij heeft zelfs zijn eigen Zoon niet gespaard: voor ons allen heeft Hij Hem overgeleverd. En zou Hij ons na zulk een gave ook niet al het andere schenken ? Wie zal Gods uitverkorenen aanklagen? God die rechtvaardigt? Wie zal hen veroordelen ? Christus Jezus misschien, die gestorven is, meer nog, die is opgewekt en die, gezeten aan Gods rechterhand, onze zaak bepleit?

Achtergrond van de evangelielezing: (Marcus 9: 2-10)
De gedaanteverandering van Jezus op de berg Tabor is een heel belangrijk gebeuren. Marcus had zijn evangelie geopend met de woorden: “Begin van de Blijde Boodschap van Jezus Christus, de Zoon van God”. Zo weten de lezers al vanaf het begin wie Jezus is. Wanneer in dat eerste hoofdstuk Marcus vertelt over hoe Jezus de demonen uitdrijft, geeft hij aan dat die ook wisten wie Jezus was. Nu zullen drie van Jezus eerste leerlingen, namelijk Petrus, Johannes en Jakobus ook ervaren, en door de stem van de Vader vanuit de wolk horen, wie Jezus is: de Zoon van God. Jezus’ lijden en kruisdood zal de apostelen verbijsteren en geheel overhoop gooien, omdat zij hele andere ideeën hadden over wat Jezus als Messias zou doen. Pas na de verrijzenis kunnen ze het geheel van lijden, kruisdood en verrijzenis gaan begrijpen en dan krijgt ook deze gedaanteverandering op de berg Tabor voor de apostelen zijn diepe betekenis.

Evangelie: Marcus 9: 2-10
In die tijd nam Jezus Petrus, Jakobus en Johannes met zich mee en bracht hen boven op een hoge berg waar zij geheel alleen waren. Hij werd voor hun ogen van gedaante veranderd: zijn kleed werd glanzend en zo wit als geen bleker ter wereld maken kan. Elia verscheen hun samen met Mozes en zij onderhielden zich met Jezus. Petrus nam het woord en zei tot Jezus: “Rabbi, het is goed dat we hier zijn. Laten we drie tenten bouwen, een voor U, een voor Mozes en een voor Elia.” Hij wist niet goed wat hij zei, want ze waren allen geheel verbluft. Een wolk kwam hen overschaduwen en uit die wolk klonk een stem: “Dit is mijn Zoon, de Welbeminde, luistert naar Hem.” Toen ze rondkeken, zagen ze plotseling niemand anders bij hen dan alleen Jezus. Onder het afdalen van de berg verbood Jezus hun aan iemand te vertellen wat ze gezien hadden, voordat de Mensenzoon uit de doden zou zijn opgestaan. Zij hielden het inderdaad voor zich, al vroegen zij zich onder elkaar af wat dat opstaan uit de doden mocht betekenen.

Overweging:
Lieve vrienden, de lezingen van deze tweede zondag van de veertigdagentijd geven ons een diep zicht op wie Jezus is, en hoe God de Vader steeds weer werkt. Ik zou het willen verwoorden in dit thema: “De goddelijk kracht die vernieuwt en verlost is de liefde die zichzelf weggeeft en zich overlevert tot in de dood”

Wat er op die berg Tabor gebeurde, was een heel belangrijk gebeuren. Al vanaf het eerste optreden van Jezus begonnen massa’s mensen in beweging te komen omdat Hij zoveel zieken genas, er spectaculaire wonderen rond Hem gebeurden, Hij demonen uitdreef met gezag en op een hele bijzondere wijze over God sprak. Zovelen zocht Hem op omwille van die kracht en Zijn uitstraling van een bijna mysterieuze nabijheid aan God. Maar steeds weer zocht Jezus de stilte op. Hij verwijderde zich vaak van de mensen, om in verafgelegen plekken in stil gebed zich in de Vader te keren.

Het is heel verleidelijk om gehecht te raken aan succes, populariteit en datgene waar je goed in bent. Ook voor Jezus’ apostelen. Maar dan neemt Hij op een dag drie van Zijn apostelen Petrus, Johannes en Jakobus met zich mee de hoge berg Tabor op. Op de top zijn van hoge bergen, is altijd bijzonder: de stilte en het indrukwekkend verre uitzicht brengen je in een sfeer van bezinning en van dichter bij God te zijn. Daar op die plek begint Jezus’ goddelijke heerlijkheid te stralen. Het is voor de drie apostelen duidelijk een verbijsterend, verwarrend gebeuren. Maar Jezus zelf plaatst dit gebeuren niet in het perspectief van een Messias te zullen zijn van machtige genezingen, van het glorievol overwinnen van de Romeinse legers en het koningschap van David herstellen. Nee, Jezus plaatst dit gebeuren uitdrukkelijk in het perspectief van lijden en dood. Hij plaatst deze uitstraling van goddelijke heerlijkheid in het licht van een weg die Hij bij een andere gelegenheid zal noemen: de weg van de graankorrel die in de aarde valt en sterft om daardoor nieuw leven voort te brengen.

Die eerste avond van de verrijzenis, zal Jezus tot de leerlingen op weg naar Emmaus, die geheel ontmoedigd en verslagen waren door de ervaring van Zijn lijden en Zijn ten ondergaan in de vernederende kruisdood, zeggen: “Moest de Messias dit alles niet lijden om Zijn glorie binnen te gaan?”

Dan verschijnt op de berg Tabor Mozes aan Jezus. Mozes heeft zelf een weg moeten afleggen van enorme opofferingen en bittere verwensingen, tegenslagen en ontberingen, om een Goddelijk roeping te volbrengen om een groep lijdende slaven te voeren naar vrijheid en tot een uniek verbond met God. God zal –eveneens op een hoge berg, en wel de berg Sinaï- de Tien Geboden, de Tora, aan Mozes geven. De Tora wordt ook wel vertaald met de bijbelse term “de Wet” en zal eeuwenlang de Israelieten leren wie God is, dat God van hen trouw vraagt aan de waarden en idealen van de Wet, maar in de Torah hen ook vertroost met Zijn goddelijke beloften van zegen en barmhartigheid, en van de Messias door wie Hij eens alles nieuw zal maken. De Wet, de Tora, is voor altijd onlosmakelijk verbonden met Mozes.

Ook verschijnt daar op de berg Tabor de profeet Elia. Hij had in een woelige tijd veel te lijden gehad van vervolging en tegenwerking, omdat Elia een vurig profeet was voor God en hij de Israelieten krachtig wees op hun ontrouw aan het verbond met Jahweh, door hun afgoderij met de vruchtbaarheidsgoden van de Kanaänieten. Elia had zelfs op de berg Karmel een groots contest opgezet tussen de profeten van de Baäl, een van de voornaamste Kanaänitische afgoden waar vele Israelieten ook offers aan brachten voor het verkrijgen van bepaalde zaken, en tussen hem, de profeet van Jahweh. Het is deze profeet Elia die in de bijbelse traditie degene is die direct vóór de komst van de Messias op de een of andere wijze het volk zal komen oproepen tot geloof en hernieuwde trouw aan God.

Daarnaast plaatst de Kerk in de eerste lezing de figuur van Abraham. Met Hem is God de bijbelse openbaring begonnen. Na jarenlang wachten op Gods belofte van nageslacht zo talrijk als de sterren aan de hemel en de zandkorrels op het strand, krijgt Abraham eindelijk een zoon bij zijn vrouw Sara. Let dan op met welke woorden God Abraham een paar jaar later vraagt of hij bereid is om omwille van zijn trouw aan God, los te laten wat hij heeft. Abraham zal door bitter lijden moeten gaan, in het gelovig vertrouwen dat God op Zijn wijze zal voorzien. God sprak: “Ga met Isaak, uw enige zoon, die gij liefhebt..en draag hem als brandoffer op”. God wil in feite niet de dood van Abrahams zoon, maar slechts Abrahams geloof en liefde. Maar zelf zal God wel Zijn “enige zoon, die hij liefheeft”, als een brandoffer voor de mensheid in lijden en kruisoffer geven. Daarom dat uit de wolk de Vader zegt: “Dit is Mijn Zoon, de Welbeminde”. Wat God de Vader niet vraagt van Abraham, van de mens, zal Hij wel vragen van Zijn Zoon.

De liefde die zichzelf weggeeft en zich overlevert tot in de dood zal de weg blijken te zijn die in zich de kracht draagt van het nieuwe leven, de kracht van het Rijk Gods. Ook voor ons zal die hoge berg Tabor het symbool zijn voor de soms pijnlijke weg die we moeten afleggen in het leven, als we kiezen voor trouw en liefde die oprecht geeft. Ook zal zich geregeld over mooie relaties, verwachtingen of andere piekervaringen de schaduw van een wolk neerdalen, die ons in eerste instantie onrustig of ontmoedigd maakt, maar later, wanneer wij weer de berg zijn afgedaald, zullen wij mogen merken dat wij, als het ware door sterven en verrijzen, dichter zijn gekomen bij onze kern als mens. De wijze oude mensen zeiden: “God belooft geen rustige vaart, maar wel een behouden thuiskomst”. Dat lijkt soms een mooie, oppervlakkige vrome spreuk voor op een tegeltje in oma’s keuken. Maar in werkelijkheid ligt daarin een hele diepe wijsheid. Mooie tijden, succes, gezelligheid, goede gezondheid en voorspoed doen een mens bloeien, maar delen in lijden, pijn en het moeten loslaten doen een mens groeien.

Het verschijnen van Mozes en Elia op de berg Tabor geeft aan, dat alles wat God in de eeuwen van het Oude Testament heeft gezegd en gedaan, tot vervulling zal komen in het bittere lijden, de kruisdood en de verrijzenis van Jezus. Die gezamenlijke verlossingsdaad van lijden-kruisdood-verrijzenis noemen we het paasmysterie.

Wij zullen de kracht van het paasmysterie misschien mogen ervaren in de vrede van een gelovig persoon in ons leven, die aan kanker leed, maar die desondanks zoveel liefde en verbondenheid om zich heen verspreidde, dat allen die deze persoon in zijn of haar laatste levensfase hebben meegemaakt, iets zagen dat uit dezelfde bron kwam, als die stralende heerlijkheid die van Jezus uitging op de berg Tabor. Wij zullen in het lijden waarin wij God niet loslaten, dat lijden wel degelijk ervaren als bitter en zwaar, en toch zal de kracht van het paasmysterie ons dragen. We zullen het misschien in het begin nog niet kunnen zien, maar net zoals de apostelen, pas later.

Laten we daarom deze week de lezingen van deze zondag enkele keren herlezen en dan in onze innerlijke stilte overwegen hoe en waar wij de boodschap van deze lezingen herkennen en verstaan: “De goddelijk kracht die vernieuwt en verlost is de liefde die zichzelf weggeeft en zich overlevert tot in de dood”.



Categorieën:geloof en leven

Tags: ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: