Prakseri: de zwakke mens

Geplaatst door

De Zwitserse psychiater Elisabeth Kübler-Ross wordt geroemd als pionier in de stervensbegeleiding en rouwverwerking. Haar vele boeken over dit onderwerp heeft ze niet alleen geschreven vanuit academische studie en onderzoek, maar ook vanuit haar eigen ervaringen en die van anderen met sterven en dood. Een van de opmerkelijke aanbevelingen die zij vaak gaf aan de stervenden was om (aan het eind van het leven) na te gaan welke lessen ze geleerd hadden. Het gaat bij Kübler-Ross dan niet om de simpele, praktische lessen uit het dagelijkse leven, maar om de veel diepere lessen van ons eigen leven: wat heeft mijn leven betekend, voor mezelf, voor anderen, voor de wereld?

De confrontatie met de coronapandemie en de zeer ingrijpende gevolgen die ze tot nu toe wereldwijd heeft gehad, bieden ons de gelegenheid om heel ernstig te reflecteren op de lessen die wij nu leren. We zijn nog steeds in de veertigdagentijd, dus ook in die zin de tijd bij uitstek om na te denken over de lessen die het leven ons leert.

We kunnen allerlei kanten op in onze reflectie. De kans is groot dat vele reflecties zich zullen concentreren op allerlei futiliteiten, zaken die er eigenlijk niet toedoen, die helemaal niet belangrijk zijn, maar die toch dag in dag uit domineren in het denken en nadenken van mensen. We missen een belangrijke les, misschien de belangrijkste, namelijk: het menselijk leven is enorm delicaat en kwetsbaar.

Door de eeuwen heen – misschien wel vanaf het begin van de homo sapiens – hebben wij onszelf voor de gek gehouden met de illusie dat wij superieur zijn aan de rest van de schepping. We hebben zelfs de heilige Schrift gebruikt (of misbruikt) om die illusie te staven en onszelf op een voetstuk te plaatsen als de kroon van Gods schepping. Of je nu gelooft in het scheppingsverhaal of in de evolutietheorie, beide komen uiteindelijk op de mens als slotstuk: het slot van de schepping of van de evolutie als de meest geavanceerde, meest complexe levensvorm op deze aardbol. Die karakteristieken kunnen ons trots maken, maar als wij beseffen dat diezelfde karakteristieken ons gelijk ook tot de meest delicate en derhalve de zwakste schepsels maken, moet dat ons meteen ontnuchteren van onze trots.

In de 4,5 miljard jaren van haar bestaan hebben de aarde en al het leven daarop een aantal desastreuze catastrofen ondergaan, waarbij een heel groot deel of bijna alles op aarde verwoest werd. Toch blijkt iedere keer weer hoe sterk het leven is en na elke catatrofe weer opduikt en begint te bloeien. En telkens weer blijkt dat de levensvormen die het overleven en opnieuw beginnen de meest simpele levensvormen zijn … zoals virussen. Complexe levensvormen zijn uitgestorven en tot nu toe nooit meer teruggekeerd. Het is helemaal niet onwaarschijnlijk dat de meest complexe levensvorm – de mens – aan een of andere catatrofe zal uitsterven: misschien een wijdverspreide en levensgevaarlijke ziekte of aan de gevolgen van klimaatverandering of aan de impact van een komeet. Na zo’n catastrofe zal de aarde zich op een dag herstellen – zoals het steeds heeft gedaan in die 4,5 miljard jaren – en zullen simpele levensvormen weer beginnen. De mens helaas niet.

Het is dus zeer ontnuchterend te beseffen hoe zo’n moleculair kleine en oersimpele levensvorm als een virus vele malen sterker is dan de mens, en bijna zeker zal blijven voortleven, ontelbare eonen (tijdperken) na de mens. Voelt u zich nog superieur ten opzichte van de rest van de schepping? Ontzag en dankbaarheid hebben voor de rest van de schepping lijkt een betere houding.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s