Pastoraal Saamaka: Wi sa mek’ en (1)

Geplaatst door

De r.-k. catechistenorganisatie Pastoraal Saamaka werd opgericht in 2017 ter bevordering van het pastoraal werk in het Saramaccaans gebied en Matawaigebied. Zij is vanaf haar oprichting actief in de deze gebieden en heeft haast alle dorpen in het Boven-Surinamegebied waar het bisdom actief is, bezocht. Van 12 tot en met 14 april jl. bracht zij een eerste werkbezoek aan het Matawaigebied. Hier deel 1 van een verslag van het werkbezoek. In de volgende editie deel 2. Aan dit verslag hebben meegewerkt Rene Pansa, Michel Pobosie, Johan Eersteling en pater Toon te Dorsthorst.

Granman Valentijn
De leden van Pastoraal Saamaka brachten bij aankomst een kennismakingsbezoek aan het grootopperhoofd van de stam der Matuariërs, granman Leslie Valentijn, in zijn residentie te Pusugrunu. De granman was erg ingenomen met het bezoek. Hij noemde het historisch voor zijn stam. Hij gaf aan dat er paters werken in het gebied, maar dat zo’n bezoek voor zover hij zich kan heugen nooit eerder plaats heeft gehad. Het is de eerste keer dat zoveel catechisten het gebied ineens hebben bezocht, de eerste keer dat vanuit het bisdom een conferentie in het gebied is georganiseerd en de eerste keer dat een granman een catechistenorganisatie mocht ontvangen en zoveel catechisten mocht verwelkomen. “Dit is wat het gebied nodig heeft om geestelijk tot ontwikkeling en groei te komen”, aldus granman Valentijn.

Conferentie Wi sa mek’ en
Op zaterdag 13 april hield Pastoraal Saamaka volgens programma een conferentie in het dorp Bethel. Deze conferentie is met tranen in de ogen begonnen vanwege de bekendmaking van het heengaan van zuster Egno Monk, die – vanwege het boslandpastoraat – zowel bij de catechisten alsook in het Matawai- en Saramaccaans gebied een moederfiguur is geweest. Pater Toon met wie zuster Egno jarenlang nauw heeft samengewerkt, is goed opgevangen door de catechisten en gelovigen van het gebied. Na een moment van intense stilte (diepe zucht en stilte) is de conferentie gestart met het rozenkransgebed en het zingen van het volkslied. Het thema van de conferentie zat in het themalied Wi sa mek’ en: moed en kracht om onder alle omstandigheden door te gaan en te strijden voor het goede; de naam van Jezus te blijven aanroepen, want met Hem aan onze zijde zullen we overwinnen.

Saamaka en Matawai
De boslandcreolen worden vaak vernoemd naar de rivier waarlangs ze wonen. We kijken dus vreemd op dat de boslandcreolen langs de Surinamerivier Saramaccaners worden genoemd, terwijl zij die langs de Saramaccarivier wonen Matawai of Matuariërs worden genoemd. Zowel de Saramaccaners als de Matuariërs zijn in feite één stam en vielen onder granman Adoe. Hun vluchtroute was langs de Saramaccarivier. De naam Matawai (‘ik verheug mij niet’) ontstond na de vrede met de koloniale overheid waarbij een groep niet tevreden was met de verdeling van de geschonken goederen die zij kreeg van de overheid en zich daarom vanaf het dorp Toido van de rest afscheidde. De overgebleven groep ging verder de Saramaccarivier op en kwam uiteindelijk in de Gran Rio aan de Boven-Suriname terecht. De taal die beide groepen spreken is dezelfde. Ook hebben vele dorpen (Malobi, Bendiwatta, Asaubasu) en plaatsen aan de Boven-Suriname en Boven-Saramacca dezelfde namen. De mensen uit Penti, de Kwinti, zijn zich later gaan vermengen met de Matuariërs en zo is het gekomen dat de taal (het Saramaccaans) bij de Matuariërs beïnvloed is geworden. Volgens Rene Pansa mag de oprichting van Pastoraal Saamaka en de gehouden conferentie gezien worden als een hereniging door de r.-k kerk van wat eerder gescheiden was.

Pastoraal Saamaka
Broeder Michel Pobosie begon zijn toespraak met de woorden: ”ba te si ba te su”: elk dorp, elke eenheid heeft een eigen manier van leven. Hij zegt dat Pastoraal Saamaka gesterkt door deze wijze les is opgericht omdat het pastoraal werk in het binnenland alleen op deze manier goed tot zijn recht kan komen. Het aantal catechisten in Suriname is door de jaren heen gegroeid. De organisatie beweegt zich in het werkgebied van haar leden omdat het praktisch niet mogelijk is om vanuit de stad de catechisten de nodige ondersteuning te bieden. Hij bracht duidelijk naar voren dat Pastoraal Saamaka een organisatie is die onder het r.-k. bisdom valt en gaf te kennen dat het verlangen van de organisatie gericht is op een steeds hechtere samenwerking met het traditioneel gezag waaronder haar leden vallen. “Wij staan er helemaal open voor om hand in hand met u te werken aan de opbouw van de kerk en de gemeenschap in ons binnenland in deze veranderende tijd waar Jezus alleen redding kan geven.”

Rouwverwerking
Rouw en rouwverwerking worden ervaren als het grootste probleem waarmee wij als vertegenwoordigers van de kerk te maken krijgen in ons werkgebied in het binnenland. De niet-christelijke familie respecteert de keuze van de overledenen vaak niet. Hierdoor ontstaan er spanningen binnen de familie die vaak uitmonden in een twist met de pastorale leiders (catechisten). De pastorale leiders hebben dan vaak geen keuze en zijn genoodzaakt tot op zekere hoogte de traditionele rouwverwerking maar te accepteren doordat de kerk hierin tekortschiet. In het document ‘Dede nanga libi, libi nanga dede’ van het bisdom dat in 1997 uitkwam, heeft het bisdom de traditionele rouw en rouwverwerking overwogen en zijn zienswijze kenbaar gemaakt. Het daarop aansluitende document ‘Te dede fadon’ dat in 2017 na gedegen onderzoek onder de Saramaccaners in concept door Pastoraal Saamaka is uitgebracht, is een handleiding voor de catechisten. Het bevat elementen waarin belanghebbenden zich min of meer kunnen herkennen. Dit document wordt getoetst en werd gepresenteerd en uitgelegd aan de bevolking van Matawai door Nelson Pavion.

OMHOOG Jaargang 63, editie 23, 23 juni 2019

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s