Méér dan een processie

Geplaatst door

Door: P. Tjon Kiem Sang –

Katholieke traditie
De Sint-Rosaparochie heeft onlangs wederom de Mariaprocessie aangekondigd voor woensdag 15 augustus a.s.. De Sint Rosa is van oudsher in ons Bisdom de parochie die het op zich neemt om deze processie te organiseren, welke reeds sinds enkele jaren gestart wordt bij de Sint-Bonifaciuskerk. Gelovigen uit heel ons Bisdom vertegenwoordigen hun eigen parochie met vaandels in deze processie, die geleid wordt door het prachtig versierde Mariabeeld, gedragen door padvinders.
Deze Mariaprocessie en de tweejaarlijkse processie van Sacramentsdag (oftewel Corpus Christi) zijn de enige twee processies uit onze katholieke traditie die wij in ons Bisdom in ere hebben gehouden. Menigen die vaker op reis is geweest – vooral in sterk katholieke landen als van Latijns-Amerika – weet dat er veel meer en veel grotere processies worden gehouden in andere steden ter wereld, die soms miljoenen deelnemers trekken. Processies behoren tot een eeuwenoude traditie van de katholieke kerk en zijn wellicht een van de meeste kenmerkende aspecten van het katholiek geloof voor de buitenstaander.

Maria Tenhemelopneming
Het feest dat wij jaarlijks vieren op 15 augustus en waarvoor wij tweejaarlijks ook een processie organiseren, is het hoogfeest van Maria Tenhemelopneming. Met dit feest gedenken wij het feit dat Maria na haar dood met ziel en lichaam door God in de hemel werd opgenomen. Het feest is ontstaan in het Oosten en in de zevende eeuw door Rome overgenomen. Maria Tenhemelopneming geldt voor de Katholieke Kerk als het belangrijkste Mariafeest.

Mariafeesten
De oudste Mariafeesten danken hun ontstaan aan de sterk opkomende Mariaverering na het Concilie van Efeze (431), waarop Maria, de moeder van Jezus, als de Godbarende of Moeder van God werd betiteld. Deze feesten – Maria Boodschap op 25 maart en de Opdracht van de Heer in de tempel (ook wel genoemd ‘Maria Lichtmis’) op 2 februari – zijn primair op Christus gericht en hebben een relatie met Kerstmis.
Later kwamen feesten waarop Maria als heilige geëerd werd: Maria Geboorte en Maria Tenhemelopneming. Dit feest werd eind zesde eeuw door keizer Mauritius in Byzantium ingevoerd. In de zevende eeuw nam Rome, onder paus Sergius I, dit feest uit het Oosten over.
Het feest dat wij op 15 augustus vieren heette aanvankelijk ‘Dormitio Mariae (wat betekent: de ontslaping van Maria). Onder invloed van apocriefe literatuur en volkslegenden werd het feest vanaf de achtste eeuw de Tenhemelopneming van Maria genoemd. De intrede van Maria in de hemel geldt zowel haar lichaam als ziel. Zij is hier volgens het katholieke geloof de koningin van alle engelen en heiligen.

Hemelvaart?
In de volksmond wordt ook wel eens de term ‘Maria Hemelvaart’ gebruikt. Dit is echter volgens het katholieke geloof niet juist, omdat Maria – in tegenstelling tot Christus – niet zelf ten hemel opstéég, maar door God in de hemel werd opgenómen. Op 1 november 1950 werd de Tenhemelopneming van Maria met ziel en lichaam door paus Pius XII tot dogma verklaard.

Mariamaand
Tot enkele jaren geleden gold in ons Bisdom de maand augustus als deMariamaand voor ons land. Dit was dan in tegenstelling tot vrijwel over ter wereld, waar de maand mei geldt als Mariamaand. Het is echter niet duidelijk waarom ooit het besluit is genomen in ons Bisdom om af te wijken van een wereldwijde (bijna universele) traditie om i.p.v. de maand mei te kiezen voor de maand augustus als Mariamaand.
Een verklaring kan zijn dat het te maken heeft, natuurlijk, met het feest van Maria Tenhemelopneming, precies in het midden van de augustusmaand. Maar overal ter wereld wordt dit feest gevierd op 15 augustus, maar toch heeft men overal gekozen voor de maand mei als Mariamaand.
Een andere verklaring heeft te maken met de lokale concurrentie: de maand augustus is voor de Evangelische Broedergemeente een belangrijke maand, welke bekend staat als Hernhuttermaand. In die maand wordt deze gemeenschap sterk in het voetlicht geplaatst d.m.v. allerlei activiteiten die georganiseerd worden. Het uitroepen van de maand augustus tot Mariamaand zou dan bewust zijn gedaan om een soort ‘tegenhanger’ te hebben in de katholieke kerk voor de grootse gedenkmaand van de EBGers.
Echter is er nergens een concrete verklaring te vinden waarom in ons bisdom die keuze voor augustus werd gemaakt. Inmiddels zijn wij ertoe overgegaan om ons te scharen achter de rest van de wereld en ook de maand mei te eren als Mariamaand. P.S.: de maand oktober is ook in zekere zin toegewijd aan Maria, maar dan veeleer als rozenkransmaand.

Processies en volksvroomheid
De Mariaprocessie vanuit de Sint-Bonifaciuskerk naar de Sint-Rosakerk, die wij thans om het ene jaar houden, was een traditie die vroeger heel groots was – in feite ieder jaar – maar op een gegeven moment kwam stil te liggen. Het is niet duidelijk waarom er een einde was gekomen aan deze Mariaprocessie en ook aan de Sacramentsprocessie. Twee grootse en bekende tradities in onze kerk zijn op gegeven moment stopgezet in ons bisdom, terwijl deze vrijwel overal elders – ook in de regio – gewoon voortging in alle grootsheid.
Dergelijke processies worden gerekend tot de sfeer van volksvroomheid en voor sommigen heeft die vorm van vroomheid weinig tot geen relevantie. Het zou ook te veel afleiden van waar de kerk ‘eigenlijk’ mee bezig zou moeten zijn, nl. de sociaal-maatschappelijke kwesties van armoede, sociale rechtvaardigheid, vrede, duurzame ontwikkeling, gelijke rechten, etc. Het is echter jammer dat (in feite puur vanwege diep persoonlijke voorkeuren) een dergelijke tweedeling is gecreëerd in de geloofsbeleving, waarbij het ene de andere uitsluit.

Verlangen naar meer
Het is heel opvallend wat de reacties zijn van mensen, die hebben meegedaan aan een bedevaart of andere activiteit van volksvroomheid, in een land waar dat nog heel actief beleefd wordt. Vrijwel eenieder keert terug met de opmerking: ik mis dit in Suriname! Het gaat hier dan niet gewoon om een oppervlakkig verlangen naar een of andere piëtistische uiting van het geloof, maar veeleer een diepe behoefte in de geloofsbeleving die te vaak over het hoofd wordt gezien: het aspect van het geloof dat verder gaat dan wat wij enkel met de zinnen ervaren, nl. de mystieke ervaring van Gods aanwezigheid en werkzaamheid in het leven van het individu en van de geloofsgemeenschap.
In alle eerlijkheid moeten wij toegeven dat het inderdaad iets is dat wij ‘missen’ in de wijze waarop wij gewend zijn ons geloof te vieren en te beleven. In dit verband zal het bijv. wel een hele opluchting zijn voor de Braziliaanse katholieken in ons bisdom, dat zij geestelijken hebben die hen kunnen leiden in de vrome tradities die zij kenden uit hun geboorteland en waarvoor zij in ons land geen enkel equivalent tegenkwamen.

God-met-ons
De processies die wij houden – zoals op het feest van Maria Tenhemelopneming – zijn derhalve niet enkel een leuk schouwspel een keer in de twee jaren, of iets leuks dat wij af en toe doen. Zij beantwoorden aan de diepe behoefte om te ervaren dat God met ons is, altijd en overal, ook op straat temidden van zovele andere religies en culturen, dwars door alle materialisme en consumerisme heen, en in het hart van al onze moeilijkheden en worstelingen.
Het is de ervaring van Gods mystieke aanwezigheid dat mensen ertoe drijft om in processie op straat te gaan met het Allerheiligst Sacrament en met Maria, om iedere dinsdag het Antoniuslof te bezoeken, om op bedevaart te gaan naar Batavia, enz. Zonder deze diepe ervaring blijft de geloofsbeleving ‘droog’ en ons gelovig handelen blijft dan beperkt tot sociale actie.

OMHOOG Jaargang 62, editie 30, 29 juli 2018

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s