Liturgie-45- 03 December 2017

Geplaatst door

Eerste zondag van de Advent jaar (B)

 Eerste lezing: Jesaja 63, 16b – 17. 19b; 64, 3b – 8

Gij, Heer, zijt onze Vader, Gij onze verlosser, en uw naam is eeuwig! Waarom, Heer, liet Gij ons van uw wegen afdwalen, zodat ons hart verstokt werd, en U niet vreesde? Keer u weer tot ons omwille van uw dienaren, omwille van de stammen die uw eigendom zijn. Scheur toch de hemel open, en daal af, en de bergen zullen beven voor uw aanblik. Gij alleen zijt God. En Gij staat bij al wie op U durft hopen. Gij komt hen tegemoet die met vreugde gerechtigheid beoefenen, die bij al wat ze doen, aan U denken!

Vertoornd waart Gij op ons, maar wij volharden in het kwaad; hoe zouden wij ooit redding kunnen vinden? Wij allen waren onreinen, onze goede werken als kleding door stonden bevuild; als bladeren zijn we afgevallen, en de wind van onze zonden heeft ons meegevoerd. Niemand die eraan dacht uw naam aan te roepen, die op U zijn vertrouwen durfde te stellen. Gij hadt immers uw aangezicht van ons afgewend, en Gij hadt ons prijs gegeven aan onze zonden. Toch zijt Gij, Heer, onze Vader; wij zijn het leem, Gij de boetseerder; wij zijn slechts het werk van uw handen. Blijf niet eindeloos op ons vertoornd, Heer, en wil onze gerechtigheid niet voor altijd indachtig zijn. Zie op ons neer; wij zijn uw volk!

Tweede lezing: I Korintiërs 1, 3 – 9

Broeders en zusters, genade en vrede voor u vanwege God onze Vader en de Heer Jezus Christus! Steeds weer zeg ik God dank voor zijn genade die u in Christus Jezus is gegeven. Want in Christus zijt gij, naarmate zijn getuigenis bij u ingang vond, in ieder opzicht rijk begiftigd met alle gaven van woord en kennis. Op dit punt komt gij niets te kort, terwijl gij vol verwachting uitziet naar de openbaring van onze Heer Jezus Christus. Hij zal u ook doen standhouden tot het einde zodat u geen blaam treft op de dag van onze Heer Jezus. God is getrouw, die u geroepen heeft tot gemeenschap met zijn Zoon onze Heer Jezus Christus.LIT-001b-B1-Liturgie-45-0312

Evangelielezing: Marcus 13, 33 – 37

In die tijd zei Jezus tot zijn leerlingen: ‘Weest op uw hoede, weest waakzaam; want gij weet niet wanneer het ogenblik daar is. Het is er mee als met een man die in het buitenland vertoeft. Bij het verlaten van zijn huis heeft hij aan zijn dienaars het beheer overgedragen, aan ieder zijn taak aangewezen en de deurwachter bevolen waakzaam te zijn. Weest dus waakzaam, want ge weet niet wanneer de heer des huizes komt, ’s avonds laat of midden in de nacht, bij het hanengekraai of ’s morgens vroeg. Als hij onverwachts komt laat hij u dan niet slapend vinden. En wat Ik tot u zeg, zeg Ik tot allen: weest waakzaam!’.

Gedachten bij de Schriftlezingen:
De Jesaja-lezing en Psalm 80 spreken een hartstochtelijk verlangen uit naar recht, veiligheid, orde, naar heil waarin je kunt thuiskomen. Daar ligt een belangrijke verbinding met sterke gevoelens die ons leven in deze tijd domineren. De chaos en onzekerheid van het wereldtoneel beangstigt mensen. Er wordt
gesnakt naar iemand die ingrijpt, naar een sterke arm, een ferm optreden, een ondubbelzinnig geluid. Je zou kunnen zeggen dat de populistische stemmen van nu inspelen op een sterk adventsgevoel, op de nood van een tijd waarin alles wat veilig en zeker is op de tocht staat. Maar er zijn ook grote verschillen. Ten eerste: de profeet en de psalmdichter klagen hun nood, maar beseffen ook dat ze zelf mede debet zijn aan de nood en de chaos. Daarom spreken ze niet vanuit woede op anderen, maar vanuit het besef dat ze zichzelf in de nesten hebben gewerkt. Ten tweede: de profeet en de psalmdichter spreken vanuit een situatie waarin ze al heel veel hebben verloren, terwijl onze samenleving zich vooral schrap zet om maar geen verworven welvaart en privileges te hoeven opgeven. Profeet en psalmist verlangen
niet naar hebben en consumeren, maar naar herstelde relaties, naar een nieuw thuiskomen bij God, naar ‘er te mogen zijn’ in een rechtvaardige wereld.
Ouder en kind
Bij Jesaja wordt het beeld gebruikt van kinderen die beseffen dat hun vader alle reden heeft om boos op hen te zijn. Ze aanvaarden hun huidige situatie als rechtvaardige straf, maar ze durven hun vader ook te vragen om niet altijd boos te blijven. Ze durven een begin van vertrouwen te hebben in herstelde verhoudingen, in licht en opluchting: het is immers eigen aan de ouder-kindrelatie dat de toorn nooit op zichzelf staat. De woede is een intermezzo dat serieus genomen dient te worden, maar dat uiteindelijk ingebed zal blijken te zijn in de meer omvattende liefde. Ook Psalm 80 werkt met dit thema van toorn binnen een liefdesrelatie. Het dominante beeld in deze psalm is dat van Israël als wijnstok, door God speciaal uit Egypte gehaald en met royale zorg in goede grond geplant. Dat is in de oud-oosterse poëzie een vaker gebruikte metafoor voor de liefde die vervolgens op de band tussen God en zijn volk kan worden toegepast – zie vooral Jesaja 5,1-7: Psalm 80 past precies in de mond van de mensen die het oordeel ondergaan dat in Jesaja 5,1-7 wordt voorzegd. Maar in de laatste verzen van de psalm wordt
ook weer doorgeschakeld naar het beeld van kinderen (16b.18) waarvan de vader immers nooit kan willen dat ze uiteindelijk te gronde zullen gaan.

Tederheid
Dat is een teer beeld dat om een tedere behandeling vraagt. Met de liefde van een ouder die altijd zal willen dat het goed komt, ook met het aller moeilijkste kind, moet niet gesold worden, maar er mag wel op gerekend worden. Bij een bijbels schuldbesef tegenover God hoeft angst om verloren te gaan geen rol te spelen, maar het vraagt wel een gemeende omkeer (‘Dan zullen wij niet van U wijken’; Psalm 80,19). Het schuldbesef hoeft ook niet blijvend de boventoon te voeren: als ouders met een kind een nieuwe start maken, mag het zich vrij weten om er weer helemaal te zijn.

Een aanhef vol complimenten
De tweede lezing uit 1 Korintiërs zal ooit gekozen zijn vanwege het thema ‘wachten op de komst van Christus’ in 1,7. Het is als losse lezing wel een enigszins bedrieglijke perikoop. Dit is namelijk de zeer complimenteuze aanhef van een brief waarin Paulus het oor van zijn Korintische lezers/hoorders wil winnen voordat hij ze pagina na pagina ingrijpend bekritiseert vanwege de ernstige misstanden in hun gemeenschap. Deze komen in Paulus’ ogen vooral neer op het ontbreken van liefde en het gevecht tussen de vele gelovige ego’s. Wie de hele brief leest, beseft welke haakjes er zitten aan de uitspraak dat het de lezers ‘aan geen enkele gave van de Geest ontbreekt’ (1,7), want het zijn juist deze gaven die bij gebrek aan liefde voor zoveel ellende zorgen. Er wordt met Geestesgaven tegen elkaar op geboden, er wordt prat op gegaan op een manier die anderen klein maakt. Wie na de lovende woorden van deze perikoop stopt met lezen, loopt weg met het compliment dat bedoeld was om ruimte te maken voor de ingrijpend kritische boodschap waar het Paulus om begonnen is. Evenals in de oudtestamentische lezingen gaat het per saldo om omkeer, en het laatste vers van de epistellezing legt daarvoor dezelfde basis die er ook bij profeet en psalmdichter lag: vertrouwen op Gods trouw die ruimte schept voor een beweging ten goede.
Huisbewaarders
Het beeld dat in de evangelielezing wordt gebruikt, is afstandelijker. Geen Vader en kinderen, niet de verzekering dat we door al Gods trouw en gaven omringd zijn. We zijn huisbewaarders van wie alertheid wordt gevraagd. Als de Heer komt, hebben we klaar te staan en ons te verantwoorden over de staat van het huis. Als ik dit beeld warmte wil geven, denk ik aan mijn eigen huis als mijn partner een paar dagen weg is. Soms weet ik niet precies wanneer ze terugkomt. Wel weet ik precies wat ze niet wil aantreffen als ze thuiskomt. Daar kan ik dan nog op twee manieren op anticiperen: ik kan uit voorzorg orde houden om geen gedonder te krijgen, of ik kan met voorpret het huis klaarmaken voor een warm onthaal. Beide zijn een vorm van waakzaamheid, maar ik stel voor dat we in deze adventstijd voor de tweede versie gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s