Het rijbewijs als geloofsbeproeving

Er zijn in het leven van een Surinamer een paar beproevingen die men met geduld, gebed en een stevige fles water moet doorstaan. De file op de Indira Gandhiweg. Een stroomonderbreking precies wanneer de rijstkoker halverwege is. En natuurlijk: het vernieuwen van een rijbewijs.

In een land waar wij graag spreken over modernisering, digitalisering en dienstverlening, blijft het rijbewijs kennelijk een heilig document dat alleen na een pelgrimstocht naar het hoofdbureau van politie mag worden benaderd. Niet per post, niet digitaal, niet bij een loket in de buurt, maar persoonlijk. Alsof men bij aankomst eerst moet bewijzen dat men lichamelijk én geestelijk nog in staat is om te wachten.

En wachten doet men. Soms weken, soms maanden. Intussen rijdt de burger rond met een vervallen rijbewijs waaraan met een nietje een strookje papier is bevestigd. Een klein administratief aanhangsel, kwetsbaar voor regen, zweet, vouwen, handtassen en het humeur van de verkeerscontroleur. Men zou bijna denken dat dit strookje niet alleen een verlenging is, maar ook een test van vertrouwen: gelooft u werkelijk dat dit stukje papier u mag redden?

De burger meldt zich dus keurig bij het hoofdbureau. Parkeerplaats? Dat is blijkbaar een luxe voor landen waar men nog niet heeft ontdekt dat auto’s ruimte innemen. Men cirkelt een tijdje rond, parkeert uiteindelijk ergens met een schietgebed, loopt door de zon, sluit aan in de rij, wacht geduldig, wacht minder geduldig, en bereikt dan eindelijk het loket. Daar klinkt de boodschap die alle hoop doet verdampen: “Uw rijbewijs is nog niet af.”

Op dat moment ontdekt men dat Suriname niet alleen tropisch is vanwege het klimaat, maar ook vanwege de administratieve vochtigheid: alles gaat een beetje traag, een beetje kleverig en niemand weet precies wanneer het droog wordt. De burger moet maar terugkomen. Wanneer? Later. Hoe later? Gewoon een paar maanden later. En zo wordt een eenvoudig bewijs van rijbevoegdheid een oefening in christelijke deugd: geduld, zachtmoedigheid en het onderdrukken van onchristelijke gedachten.

Natuurlijk heeft de verkeerspolitie veel taken en beperkte middelen. Dat weet iedereen. Maar juist daarom moet de afgifte en vernieuwing van rijbewijzen niet worden behandeld alsof het een ambachtelijk handgeschreven doopregister uit 1893 betreft. Een rijbewijs is geen mysterie. Het is een document met gegevens, een foto, een geldigheidsduur en een systeem dat moet kunnen aangeven waar het zich bevindt.

De oplossingen zijn niet buitenaards. Begin met een digitaal aanvraagsysteem waarbij burgers online kunnen zien welke documenten nodig zijn, wanneer hun aanvraag is ontvangen en wat de status is. Laat mensen een afspraak maken voor indiening of afhaling, zodat niet iedereen tegelijk onder dezelfde zon hoeft te bewijzen dat hij burger is. Stuur een sms of e-mail zodra het rijbewijs klaarligt. Dat is geen sciencefiction; dat is dienstverlening.

Daarnaast kunnen verlengingen veel dichter bij de burger worden georganiseerd. Waarom niet via districtskantoren, mobiele loketten of erkende servicepunten? Waarom moet iemand uit een ver district naar Paramaribo reizen voor iets dat administratief eenvoudig controleerbaar is? Als wij mobiel bankieren, online rekeningen betalen en berichten sturen naar familie aan de andere kant van de wereld, dan moet het toch mogelijk zijn om een rijbewijsverlenging te regelen zonder een halve werkdag op te offeren.

Ook het beroemde strookje verdient pensioen. Een tijdelijke verlenging kan netjes worden afgegeven als beveiligd document met duidelijke geldigheidsdatum, stempel, nummer en digitale verificatiecode. Nog beter: zorg dat vernieuwingen ruim vóór de vervaldatum kunnen worden verwerkt, zodat tijdelijke noodoplossingen uitzondering worden in plaats van gewoonte.

Verder is transparantie nodig. Publiceer doorlooptijden. Meld achterstanden eerlijk. Geef aan hoeveel aanvragen per week worden verwerkt. Niet om ambtenaren aan de schandpaal te nagelen, maar om bestuurders te dwingen het probleem zichtbaar te maken. Wat niet wordt gemeten, wordt in Suriname vaak met een glimlach weggewuifd.

Een leefbaar Suriname vraagt niet alleen om mooie woorden, maar om kleine systemen die gewoon werken. Een burger die zijn rijbewijs wil vernieuwen, vraagt niet om voorrang, genade of een wonder. Hij vraagt om een redelijke wachttijd, duidelijke informatie, bereikbare dienstverlening en een document dat er niet uitziet alsof het onderweg uit een schoolschrift is gescheurd.

Tot die tijd blijft het rijbewijs in Suriname meer dan een bewijs dat men mag rijden. Het is ook een bewijs dat men kan wachten, zweten, hopen en opnieuw terugkomen. Maar misschien wordt het tijd dat niet de burger zijn geduld moet vernieuwen, maar het systeem zichzelf.

Categorieën:geloof en leven