Specialisten en wachttijden: welkom in Inderijstan

Mijn Javaanse vriend vertelde mij onlangs dat hij een wetsvoorstel wil indienen om de naam van ons land te veranderen. Niemand weet immers precies waar “Suriname” vandaan komt en wat het betekent. Waarom dan niet kiezen voor een naam die meteen duidelijk maakt wie wij zijn en waar wij collectief in uitblinken? Zijn voorstel: net als Pakistan, Afghanistan en Oezbekistan zouden wij voortaan Inderijstan heten. In-de-rij-staan. Kort, krachtig en historisch verantwoord.

Wij zijn tenslotte een volk dat ooit geoefend heeft met rijen voor toiletpapier, bakolie, brood en medicijnen. De revolutietijd heeft ons misschien veel afgenomen, maar één vaardigheid heeft zij gratis achtergelaten: wachten zonder zicht op verlossing. Gelukkig worden wij in Suriname niet onnodig gehinderd door het geheugen. Wij herinneren ons liever niet wie de ellende veroorzaakte; wij herinneren ons vooral waar wij moesten aansluiten.

Twee decennia later leeft dit nationale talent vrolijk voort in de wachtkamers van onze specialisten. Daar zitten duizelingwekkende drommen patiënten, vaak ziek, moe, oud of bezorgd, in stoelen die kennelijk ontworpen zijn door iemand die gezondheid als bijzaak beschouwde. Sommigen komen uit Nickerie, anderen uit het binnenland, en allemaal hebben zij wonderlijk genoeg dezelfde aanmeldtijd: zeven uur ’s morgens. Niet omdat de specialist dan iedereen tegelijk kan helpen, maar blijkbaar omdat het ziekenhuis graag vroeg begint met het organiseren van wanhoop.

Wie voorzichtig vraagt wanneer hij aan de beurt is, krijgt soms een blik alsof hij de grondwet heeft geschonden. “Kunt u niet lezen wat op het bord staat?” Ja, zeker. Er staat dat men moet wachten. Alleen stond er op het verwijsbriefje iets over een afspraak, en gewone stervelingen denken dan nog altijd dat een afspraak iets met tijd te maken heeft. Maar nee: in onze medische liturgie betekent “afspraak om 07.00 uur” slechts dat men zich om 07.00 uur mag melden om daarna urenlang het mysterie van de planning te overdenken.

Juist van specialisten mogen wij verwachten dat zij niet alleen mensen kunnen doorverwijzen naar een scan, maar ook hun eigen agenda kunnen lezen. Met WhatsApp, sms, gewone telefoontjes en eenvoudige digitale lijsten zou het mogelijk moeten zijn patiënten in blokken op te roepen: tien om zeven uur, tien om half negen, tien om tien uur. Dat heet geen ruimtevaarttechnologie; dat heet respect.

Zelfs in het katholiek ziekenhuis lukt het nog niet altijd om dit ergerlijke probleem op te lossen. Daar zouden doodzieke patiënten tenminste naar de kapel kunnen gaan om te bidden voor genezing, of desnoods voor een consult vóór zonsondergang. In plaats daarvan zitten zij gelaten op hun mobiel te swipen. Dat oogt modern, maar het blijft een middeleeuws wachtritueel met wifi.

Wat kan beter?

·       Geef patiënten een echte behandeltijd, niet alleen een aanmeldtijd. Wie om tien uur geholpen wordt, hoeft niet om zeven uur te komen bewijzen dat hij gehoorzaam kan zitten.

·       Werk met tijdsblokken per specialist en houd dagelijks ruimte vrij voor spoedgevallen, zodat één onverwachte ingreep niet de hele ochtend verandert in een pelgrimstocht.

·       Stuur patiënten 24 uur vooraf een herinnering via WhatsApp, sms of telefoon, met de mogelijkheid om tijdig af te zeggen of te verzetten.

·       Maak een digitale wachtlijst: wie dichtbij woont of snel kan komen, kan een vrijgevallen plek innemen wanneer iemand afbelt.

·       Laat patiënten uit verre districten niet nodeloos vroeg reizen als hun consult pas later op de dag is. Een zieke uit Nickerie hoeft niet vóór zonsopgang te vertrekken om in Paramaribo drie uur naar een muur te kijken.

·       Communiceer vertragingen eerlijk. Een bordje met “de specialist loopt één uur uit” is menselijker dan stilte met slechte of geen airconditioning.

·       Meet wachttijden per afdeling en publiceer verbeterdoelen. Wat men niet meet, kan men eindeloos blijven goedpraten.

Wachttijd is niet alleen ongemak. Voor zieke mensen is het pijn, spanning, inkomensverlies en soms vernedering. Wie zorg organiseert, organiseert dus ook waardigheid. Suriname hoeft geen Inderijstan te blijven. Maar dan moeten wij eindelijk ophouden trots te zijn op ons vermogen om alles te verdragen, en beginnen met het simpele idee dat een afspraak ook echt een afspraak hoort te zijn.

Categorieën:geloof en leven