Commentaar op de Lezingen van de 27e Zondag door het Jaar (Jaar B) door pater Esteban Kross

Achtergrond van de eerste lezing (Genesis 2: 18-24)

Het eerste scheppingsverhaal van Genesis hoofdstuk 1 tot 2:4a verkondigt bovenal de majesteit van God, die verheven is boven alles, die daarom ook het zekere fundament is dat licht zal brengen in elke duisternis en chaos, en die het heelal schept met orde en wijsheid. In het tweede scheppingsverhaal dat in hoofdstuk 2 vers 4b begint, is een andere bijbelse auteur aan het woord, die vooral de nabijheid van God benadrukt. Gods betrokkenheid bij het werk van Zijn handen, wordt bijna voelbaar gemaakt door de verteltrand: God boetseert de mens uit het klei van de aarde en blaast hem de levensadem in de neus. God verbindt de mens wezenlijk met de dieren, door de mens het voorrecht te geven zelf de dieren namen te geven. Dit schept wel een band met de dieren, maar de mens ervaart dat geen van de dieren een volwaardige tegenhanger van hem is. Voor de schepping van die levenspartner, waarmee de mens zou kunnen spreken, nadenken, discussieren en liefhebben, en het leven samen opbouwen, neemt God niet nogmaals klei, maar vormt de vrouw uit een rib van de man. Zo verkondigt dit tweede scheppingsverhaal dat man en vrouw door God heel wezenlijk met elkaar verbonden zijn, elkaar zullen aanvullen en ondersteunen, want de rib van de man, waarmee de vrouw door God gevormd werd, ligt dicht bij zijn hart en is daarmee een symboliek die een diepe inhoud heeft. De diepe slaap waarin God de man doet vallen, maakt duidelijk dat de vrouw nooit een bezit zal zijn van de man of dat de band als vanzelfsprekend mag worden gezien. Nee, de symboliek van de slaap maakt dat de vrouw voor de man bij zijn ontwaken een geschenk is en dat de basis van hun relatie zo de bewondering is, die zich uitdrukt in de woorden van de man wanneer hij de vrouw ziet. De Nederlandse vertaling spreekt over “mannin” om zo de mooie woordspeling van het oorspronkelijke Hebreeuws weer te geven, waar er staat dat de man uitroept: “Isha/ mannin zal zij heten, want uit een ish/ man is zij genomen”. Man en vrouw zijn geroepen tot een eenheid van hart, een verbondenheid met elkaar in hun levensrelatie, of zoals de schrijver het typeert: “Zo komt het dat een man zijn vader en moeder verlaat en zich zo aan zijn vrouw hecht dat zij volkomen één worden”.

Eerste lezing: Genesis 2: 18-24

De Heer God sprak: “Het is niet goed dat de mens alleen blijft. Ik ga een hulp voor hem maken die bij hem past.” Toen boetseerde de Heer God uit de aarde alle dieren op het land en alle vogels van de lucht en bracht die bij de mens om te zien hoe hij ze noemen zou: zoals de mens ze zou noemen, zo zouden ze heten. De mens gaf dus namen aan al de tamme dieren en aan al de vogels van de lucht en aan al de wilde beesten; maar een hulp die bij hem paste vond de mens niet. Toen liet de Heer God de mens in een diepe slaap vallen; en terwijl hij sliep nam hij een van zijn ribben weg en zette er vlees voor in de plaats. Daarna vormde de Heer God uit de rib die hij bij de mens had weggenomen, een vrouw en bracht haar naar de mens. Toen sprak de mens: “Eindelijk been van mijn gebeente en vlees van mijn vlees! Mannin zal zij heten want uit een man is zij genomen.” Zo komt het dat een man zijn vader en moeder verlaat en zich zo aan zijn vrouw hecht dat zij volkomen één worden.

Tussenzang:  Psalm 128

Refrein: U ZEGENE DE HEER UIT SION ZOLANG UW DAGEN DUREN.

1. Gelukkig die godvrezend zijt, de weg des Heren gaat. Ge zult de vrucht van eigen arbeid eten, tevreden en voorspoedig zult ge zijn.

2. Uw vrouw daarbinnen in Uw huis, is als een rijkbeladen wijnstok, en als olijftakken rond de stam  zo staan uw zonen rond uw tafel.

3. Ja zo wordt elke man gezegend  die eer geeft aan de Heer. Moogt gij Jeruzalem welvarend zien  zolang uw dagen duren  Moogt gij de zonen van uw zonen  aanschouwen en vrede over Israël!

.

Achtergrond van de tweede lezing (Hebreeën 2: 9-11)

De laatste zes zondagen tot aan de afsluiting van dit kerkelijk jaar, het feest van Christus Koning, zal de Kerk in haar zondagse liturgie stukken lezen uit de brief aan de Hebreeën. Dit werk, dat in het Nieuwe Testament gelijk na de brieven van Paulus is geplaatst, is eigenlijk niet zozeer een brief maar meer een omvangrijke, en kunstig opgebouwde, inhoudsrijke homilie of preek.

De auteur verkondigt Jezus als de Zoon van God, die de eeuwige hogepriester is naar de orde van Melchisédek, die we op verschillende plaatsen in het Oude Testament tegenkomen. Hoewel de Joodse eredienst van de tempel indrukwekkend was, overtreft Jezus’ kruisoffer echter deze eredienst en brengt haar tot vervulling. Jezus is groter en belangrijker dan alle middelaars die het jodendom kent, want Hij heeft door Zijn offer aan het kruis de werkelijke verzoening gebracht en zo definitief de redding verworven die in het eerste verbond werd voorafgebeeld. Zo staat Jezus aan de kant van de mensheid die door de zonde van God vervreemd is geraakt en is Hij solidair met hen in het dragen van de lasten van het leven en het ondergaan van de dood. Na Zijn kruisoffer is Christus de hemel, het verblijf van God, binnengegaan, om als de verheerlijkte Zoon plaats te nemen aan de rechterhand van God de Vader en daar de eeuwige hogepriester te zijn van het hemelse heiligdom. Door Zijn verheerlijking heeft Christus voor de gelovigen de toegang tot de Vader vrijgemaakt en daarom roept de auteur de lezers op om het oog gelovig gevestigd te houden op Christus, om zo hun eigen verlossing en hemelse roeping te vinden door Hem.

Tweede lezing: Hebreeën 2: 9-11

Broeders en zusters, wij zien hoe Jezus die voor een korte tijd beneden de engelen was gesteld nu met luister en eer gekroond is, omdat Hij de dood heeft verduurd. Door Gods genade kwam Zijn sterven aan allen ten goede. God, einddoel en oorsprong van alle dingen, wil vele kinderen tot hemelse heerlijkheid leiden; was het dan niet passend dat Hij de aanvoerder die hen redt niet dan door lijden tot de voleinding bracht? Want Hij die heiligt en zij die geheiligd worden, hebben een en dezelfde oorsprong; daarom schrikt Hij er ook niet voor terug hen zijn broeders te noemen.

Achtergrond van de evangelielezing:  (Marcus 10: 2-12)

Als we goed opletten, merken we dat wanneer de Farizeeën Jezus een vraag stellen over het al dan niet mogen verstoten van een vrouw, zij dat niet doen om werkelijk Zijn gedachten te horen over het huwelijk, maar in de hoop Hem misschien iets te horen zeggen waarvan zij Hem misschien dan later kunnen beschuldigen dat Hij dingen leert die niet overeenkomen met Gods Woord. Jezus verlegt echter de focus naar de vraag wat in deze, de wil van God is. Wat heeft God werkelijk gewild voor de mens toen Hij de mens als man en vrouw heeft voortgebracht. Jezus brengt de aanwezigen dan terug naar de bijbelse tekst die we in de eerste lezing zonet gehoord hebben. Daar sprak het Woord duidelijk over een eenheid van hart tussen man en vrouw, gesymboliseerd door het niet gescheiden uit klei vormen van de vrouw, maar van een rib uit de zijde van de man genomen. Ook spreekt het Woord over de bewondering en de vreugde als basis van de relatie tussen man en vrouw, en over het besef elkaar tot geschenk te zijn, immer hebben ze elkaar in het verhaal pas mogen ontmoeten na een diepe slaap. Ze zijn elkaar door God gegeven en dragen daarin een roeping. Met dit bijbelse oerverhaal als het ware in de hand, vraagt Jezus dan naar wat de wil van God de Vader zou kunnen zijn voor het huwelijk, voor de relatie tussen man en vrouw. God wil datgene dat mensen gelukkig maakt, dat eenheid in hun verscheidenheid brengt, dat hen lichamelijk en vooral geestelijk één maakt. Al zijn wij mensen onvolmaakt en halen wij dit ideaal geregeld niet, toch is de onverbreekbaarheid van het huwelijk, zo leert Jezus, de grond van de roeping van man en vrouw in hun relatie.

Evangelie: Marcus 10: 2-12

In die tijd kwamen er Farizeeen die Jezus vroegen: “Staat het een man vrij zijn vrouw te verstoten?” Daarmee wilden zij Hem op de proef stellen. Hij antwoordde hun met een wedervraag: “Wat heeft Mozes u voorgeschreven?” Zij zeiden: “Mozes heeft toegestaan een scheidingsbrief op te stellen en haar weg te zenden.” Doch Jezus antwoordde hun: “Om de hardheid van uw hart heeft hij die bepaling voor u neergeschreven. Maar in het begin, bij de schepping, heeft God hen als man en vrouw gemaakt. Daarom zal de man zijn vader en moeder verlaten om zich te binden aan zijn vrouw en deze twee zullen een vlees worden. Zo zijn zij dus niet langer twee, een vlees als zij geworden zijn. Wat God derhalve heeft verbonden mag een mens niet scheiden.” Thuis ondervroegen de leerlingen Hem nogmaals daarover. Hij sprak tot hen: “Wie zijn vrouw wegzendt en een andere huwt maakt zich tegenover haar schuldig aan echtbreuk. En wanneer zij haar man verlaat en een andere huwt begaat zij echtbreuk.”

Overweging:

Lieve vrienden,

In de lezingen van deze zondag spreekt God tot ons over het huwelijk. Het is al lang geen gemakkelijk en vanzelfsprekend onderwerp in de moderne maatschappij, ook in Suriname niet. En toch is het huwelijk een absoluut wezenlijk onderdeel van Gods plannen voor de mens.

In onze Katholieke Kerk noemen wij een huwelijk niet zomaar een contract zoals je dat bij de notaris sluit. Wij noemen het huwelijk een verbond.  Het woord ‘verbond’ doet altijd denken aan God die een eeuwig verbond met zijn volk sluit. We lezen bijvoorbeeld in de Bijbel over een verbond dat God sluit met Noach, later met Abraham.  En dan in het boek Exodus komt dat eerste verbond met het volk Israël op de berg Horeb.  Eeuwen later op berg Calvarië, verbreedt God dit eerste verbond tot een nieuw, altijddurend verbond voor alle volkeren door het kruisoffer en het bloed van Christus, Zijn Zoon.

Als wij, christenen, dus over het huwelijk spreken als een verbond, dan belijden we daarmee dat man en vrouw geroepen zijn om in deze verbintenis elkaar liefde en vriendschap te schenken, in navolging van God die altijd trouw is. Daarom zegt onze Katholieke Kerk heel nadrukkelijk: het huwelijk is een roeping! Het is een roeping waarin man en vrouw met elkaar een verbond sluiten. In de loop der jaren zullen ze -met God in hun midden- net zo trouw van elkaar proberen te houden zoals God met ons mensen omgaat. 

Het huwelijk is een roeping om alles wat wezenlijk is, samen te doen.  Man en vrouw geven elkaar natuurlijk in liefde volop ruimte om zichzelf te zijn en geven elkaar de ruimte zich te ontplooien, maar in hun denken en dagelijks leven zijn ze geroepen elkaar nabij te zijn in een wezenlijke eenheid van hart en ziel. Het huwelijk kent altijd zijn ups en downs, maar toch deel je het leven met elkaar, ondanks de verschillen in karakter, werk en omstandigheden. Heel concreet betekent dit: als man en vrouw zorgzame aandacht hebben voor elkaars welzijn en attent zijn of de partner echt gelukkig is;  je vrijmaken van je eigen gedachten om met het hart te luisteren naar wat je partner wilt delen met je en nodig heeft;  als vertrekpunt hebben dat je gezamenlijk een hechte eenheid vormt door elkaar steeds te betrekken bij wat er leeft en speelt in je hart;  geen belangrijke beslissingen nemen zonder je partner daarin te betrekken; de roeping om intimiteit te schenken aan je partner en door tekens  en momenten van tederheid en aanhankelijkheid de liefde met je huwelijkspartner levend en warm te houden.

In het huwelijk hopelijk ook kinderen bij. Dat is een bijzondere genade, niet een recht of een vanzelfsprekendheid. Dat beseffen mensen vooral wanneer de kinderwens onvervuld blijft. Maar, kinderen krijgen is één; kinderen echt goed opvoeden is weer iets anders. De Kerk geeft duidelijk aan, dat kinderen recht hebben op echte ouderlijke zorg. Kinderen moeten groeikansen hebben, fysiek, maar ook in het geestelijke. Kinderen hebben allereerst liefde nodig, en aandacht voor wie ze zijn. Materiele verwaarlozing is erg, maar emotionele verwaarlozing is misschien nog veel erger. Een kind voelt, zeker als het jong is, haarfijn aan of er echt om hem of haar wordt gegeven. Zonder voldoende liefde en geborgenheid wordt een kind ongelukkig, hyperactief, onhandelbaar en driftig.

Als katholieken noemen wij het huwelijk een sacrament. Wat is daar de diepere betekenis van? Wel, ongelovigen en niet-christenen trouwen natuurlijk ook, maken elkaar gelukkig of niet, krijgen kinderen en voeden ze op. Maar als twee gelovige, gedoopte Christenen dat doen, dan zouden ze dat behoren te doen vanuit hun gelovige perspectief kind van God te zijn in Christus. Dat geeft een extra dimensie aan hun huwelijk. Hun huwelijk zal een sacrament zijn, dat wil zeggen dat hun huwelijk een zichtbaar teken wordt van iets dat onzichtbaar is, maar juist onontbeerlijk is, namelijk goddelijke liefde. Dit huwelijk wordt een levend teken van de goddelijke liefde die nieuw leven geeft. Het christelijke echtpaar wordt een levend teken van de goddelijke trouw van Christus voor ons, Zijn Kerk.

Het huwelijk is dus een sacrament. Maar wat is een sacrament ook weer precies? Als je in de Katechismus van de Katholieke Kerk kijkt, dan staat daar: “De sacramenten zijn werkzame tekenen van de genade, ingesteld door Christus en toevertrouwd aan de Kerk. De sacramenten verlenen ons het goddelijk leven.” (nr.1131).

Een sacrament is dus een werkzaam teken van genade. Dat wil zeggen: het is werkzaam, er gebeurt echt iets, het is niet zomaar een ritueel wat fijn aanvoelt. Nee, in een sacrament gebeurt er iets, omdat daar Christus, de levende Heer, ons leven aanraakt. Bij het huwelijk zijn man en vrouw zelf het teken voor elkaar van Christus die hen verbonden heeft in het kerkelijk huwelijk.

Ten slotte noemt de Kerk de sacramenten “tekenen van genade”. Laten we ook daar even bij stilstaan. De sacramenten hebben namelijk altijd te maken met de verlossing die Christus heeft gebracht door Zijn sterven aan het kruis en het geheel nieuwe van Zijn verrijzenis. Dus als een gedoopte man en vrouw met elkaar trouwen, dan is dat niet alleen iets van hen beiden, maar ook iets van Christus met wie zij door het doopsel verbonden zijn. Dit huwelijk krijgt van Christus een bijzondere waardigheid en een bijzondere roeping mee. Deze gelovige man en vrouw worden door Hem geroepen om voor elkaar een teken van Gods genade te willen worden en om elkaar te helpen om gelovig in het leven te staan en de verlossing van Christus waar te maken.

Tenslotte: we hoorden Jezus zonet in het evangelie zeggen: “Dat wat God verbonden heeft, dat mag de mens niet scheiden”. Zo leert Christus zelf ons dat God het huwelijk bedoeld heeft als onontbindbaar, onverbreekbaar, als een verbond “tot de dood ons zal scheiden”. Hoe kunnen we dit goed begrijpen?  Wel, in de natuur mag alles relatief zijn, maar bij God is er standvastigheid en zekerheid. Zo is het verbond van God met de mensen standvastig en eeuwig. God blijft trouw, wat de mensen ook doen, hoe ver ze zich ook van Hem afkeren. God is niet zo wisselvallig als bijvoorbeeld het weer. Welnu, de roeping van de gelovige mens is dan, om in zijn of haar huwelijksleven naar het voorbeeld van God, standvastig en toegewijd te zijn aan de vredige, gelukkige sfeer binnen die huwelijksrelatie. Hier ligt Gods diepste bedoeling met het huwelijk, zo leert het Jezus ons: een roeping tot trouwe liefde, tot zorgzaamheid en respect voor elkaar, tot elkaar verdragen, vergeven en lief zijn voor elkaar. Tot de dood je scheidt.

We weten dat het velen niet lukt deze roeping te leven zoals Christus ons dat voorhoudt, maar desondanks blijven we als katholieken geloven in dit bijzondere ideaal. Waarom? Omdat als het huwelijk voor Christus een hele bijzondere roeping is, wij Hem ook hierin willen volgen en naar Zijn leer willen luisteren. We blijven elkaar als geloofsgemeenschap daarom oproepen om onze jongeren zo te vormen en te begeleiden in hun innerlijke groei als persoon, dat zij zo goed mogelijk zijn toegerust om het levensgeluk te mogen ervaren van een standvastig, onverbrekelijk huwelijksleven. Elke gehuwde moet hier voordurend aan blijven werken en voor bidden, want elke mens is onvolmaakt en kent vele gebreken. Laten we daarom steeds bidden voor elkaar, bidden voor de gehuwden, bidden voor de Kerkgemeenschap, en vooral bidden voor onze jongeren: dat zoveel mogelijk mensen de levensvreugde mogen beleven van een gelukkig huwelijk.



Categorieën:geloof en leven

Tags: ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: