Achtergrond van de eerste lezing (Jesaja 50: 4-7)

Na het vreugdevolle evangelie van de intocht in Jeruzalem aan het begin van de viering van Palmzondag, overweegt de liturgie bij de dienst van het Woord de context van Palmzondag. Op die dag begon Jezus’ lijden. Hij wist dat door Jeruzalem binnen te treden, gezeten op een ezel, de Joden hierin de vervulling zouden zien van de oude Messiaanse profetieën. Dat wordt gelijk de aanleiding voor de hogepriesters en tegenstanders van Jezus onder de farizeeën en Saducceeën, om Jezus nu te doen doden. Op deze dag van Palmzondag weent Jezus over Jeruzalem, omdat de meesten de genade die de Vader aanbiedt in de Zoon, niet zullen omarmen, maar verwerpen. Zo wordt Jezus al op deze dag de lijdende Dienaar van de Heer, die Jesaja in de profetieën van de hoofdstukken 40 tot 55 beschreef.

Eerste lezing: Jesaja 50: 4-7

God de Heer heeft Mij de gave van het woord geschonken: Ik versta het de ontmoedigden moed in te spreken. Elke morgen spreekt Hij zijn woord, Elke morgen richt Hij het woord tot Mij En Ik luister met volle overgave. God de Heer heeft tot Mij gesproken En Ik heb Mij niet verzet, Ik ben niet teruggedeinsd. Mijn rug bood Ik aan wie Mij sloegen, Mijn wangen aan wie Mij de baard uitrukten, En mijn gezicht heb Ik niet afgewend Van wie Mij smaadden en Mij bespuwden. God de Heer zal Mij helpen: Daarom zal Ik niet beschaamd staan En zal Ik geen spier vertrekken. Ja, Ik weet dat Ik niet te schande zal worden.

Tussenzang:  Psalm 21

Refrein: MIJN GOD, MIJN GOD! WAAROM VERLAAT GIJ MIJ?

1. Ze lachen met mij, allen die mij zien,

ze grijnzen en ze schudden met het hoofd.

Hij steunt toch op de Heer? Laat die

hem dan redden, als Hij hem bemint.

2. Een meute honden jaagt mij op,

een bende booswichten houdt mij

omsingeld.  Mijn handen en mijn voeten hebben zij gewond,

Mijn beenderen kan ik wel tellen.

3. Nu gapen zij mij aan en lachen zij mij uit,

nu delen zij mijn kleren onderling en dobbelen om mijn gewaad.

Ach, Heer, houd U niet ver van mij,

Mijn steun, kom haastig om mij bij te staan.

Achtergrond van de tweede lezing (Filippenzen 2: 6-11)

Paulus schrijft in zijn brief aan de Christenen van de stad Filippi een van de mooiste liederen over Christus in het Nieuwe Testament. Geïnspireerd door de Heilige Geest, spreekt Paulus met diep geloof over het geheim dat Jezus omgeeft. Hij is van eeuwigheid de Zoon van de Vader. Hij deelde de goddelijke majesteit van de Vader reeds vóór Hij mens werd in de schoot van Maria. Zoals de grote geloofsbelijdenis dit verwoordt: “vóór alle tijden geboren uit de Vader: God uit God, Licht uit Licht, ware God uit de ware God, geboren niet geschapen, één in wezen met de Vader”. En toch heeft de Zoon zichzelf ontledigd. Dat wil zeggen, de Zoon heeft alles uit handen gegeven, zich ‘leeg’ gemaakt van goddelijke macht en glorie, om als een lijdende dienaar, gehoorzaam aan de wil van de Vader, door Zijn lijden en kruisoffer onze zonden uit te wissen en ons te verlossen van de machten der duisternis.

Tweede lezing: Filippenzen 2: 6-11

Hij, die bestond in goddelijke majesteit, heeft zich niet willen vastklampen aan de gelijkheid met God. Hij heeft zichzelf ontledigd en het bestaan van een slaaf op zich genomen. Hij is aan de mensen gelijk geworden. En als mens verschenen heeft Hij zich vernederd door gehoorzaam te worden tot de dood, tot de dood aan het kruis.  Daarom heeft God Hem hoog verheven en Hem de naam verleend die boven alle namen is. Opdat bij het noemen van zijn Naam zich iedere knie zou buigen in de hemel, op aarde en onder de aarde; en iedere tong zou belijden, tot eer van God de Vader: Jezus Christus is de Heer.

Het lijdensverhaal volgens Matteüs 26:14 – 27:66

De hele tekst van het lijdensverhaal volgens Matteüs hier opnemen, zou te lang zijn voor dit commentaar. Wie het wilt lezen, kan het op verschillende websites opzoeken. Hier enkele suggesties. (1) De Dionysiusparochie van Heerhugowaard, Nederland, geeft de lezingen van alle dagen weer. Men kan kijken op: https://www. dionysiusparochie.nl.

(2) Ook kan men op Google zoeken met de zoekterm: “dagelijks evangelie” naar de website: https://www.dagelijksevangelie.org. (3) Een derde optie is om met de zoekterm “dagelijks evangelie” te gaan naar de website Dagelijks Evangelie: https://www.evangelhoquotidiano.org’.

Overweging:

Palmzondag is een dag vol spanning en contrast. We beginnen met de vreugdevolle intocht: “Hosanna voor de Zoon van David!” Maar al snel worden we meegenomen in het lijdensverhaal volgens Matteüs, waarin diezelfde stemmen kunnen omslaan in: “Kruisig Hem!” Deze omkering is een sleutel tot het verstaan van het evangelie. Het legt iets bloot van de wankelheid van het menselijk hart – en tegelijk van de standvastigheid van Christus.

Matteüs tekent Jezus als de rechtvaardige, de gehoorzame Zoon die Zijn weg gaat in volledige trouw aan de wil van de Vader. Vanaf het begin van het lijdensverhaal wordt duidelijk dat Jezus niet simpelweg slachtoffer is van omstandigheden. Hij is zich bewust van wat er komt. Bij het Laatste Avondmaal spreekt Hij over het verbond in Zijn bloed, “dat vergoten wordt tot vergeving van zonden.” Hier klinkt al een diepe theologische laag: Zijn lijden zal geen zinloos lijden zijn, maar een zelfgave: een offer dat diep geworteld is in Gods verlossingsplan.

Typerend voor Matteüs is hoe hij voortdurend verwijst naar de Schriften: “Dit alles is gebeurd opdat vervuld zou worden wat gesproken is door de profeten.” Zo benadrukt Matteüs dat het lijden van Jezus de vervulling is van Gods geschiedenis met de mensen. Het openbaart wie God is: een God die zich niet onttrekt aan het lijden van de wereld, maar er middenin gaat staan.

In de hof van Getsemane zien we een tweede belangrijk moment. Jezus bidt: “Mijn Vader, als het mogelijk is, laat deze beker Mij voorbijgaan. Maar niet zoals Ik wil, maar zoals U wilt.” Hier wordt de innerlijke strijd van Jezus zichtbaar. Hij is geen onaantastbare held, maar een mens die de angst voor het lijden ten volle ervaart. En toch kiest Hij. Hij kiest voor gehoorzaamheid, voor trouw, voor overgave. En bovenal: Hij kiest hiervoor uit liefde. Dit gebed is misschien wel een van de meest menselijke én meest goddelijke momenten in het evangelie.

Hier raakt het lijdensverhaal aan ons eigen leven. Ook wij kennen momenten van innerlijke strijd, momenten waarop we moeten kiezen: volgen we de weg van gemak, of de weg van waarheid en trouw? De weg van Christus is geen gemakkelijke weg. Standvastigheid in geloof betekent niet dat we geen angst kennen, maar dat we, net als Jezus, onze angst toevertrouwen aan God en ons laten leiden door zijn Woord.

Een derde opvallend element bij Matteüs is de rol van de menigte. Eerst roepen ze “Hosanna”, later “Kruisig Hem”. De evangelist laat zien hoe snel publieke opinie kan kantelen. Het roept een kritische vraag op: waarop baseren wij onze keuzes? Laten wij ons leiden door de stem van de massa, door angst, door emoties van het moment? Of laten wij ons vormen door het Woord van God, dat ons uitnodigt tot een dieper onderscheidingsvermogen?

In onze wereld vandaag, waarin spanningen toenemen en oorlogen escaleren, is deze vraag bijzonder actueel. Ook wij staan onder druk van tegenstrijdige stemmen: angst tegenover vertrouwen, wraak tegenover verzoening, macht tegenover dienstbaarheid. Het lijdensverhaal van Christus nodigt ons uit om niet mee te gaan in de logica van geweld en vergelding, maar om te kiezen voor de weg van vrede – een weg die vaak tegen de stroom ingaat.

Wanneer Jezus voor Pilatus staat, zwijgt Hij. Dit zwijgen is geen zwakte. Integendeel, Jezus’ zwijgen is een krachtige vorm van getuigenis. Hij weigert mee te gaan in het spel van beschuldigingen en machtspolitiek. Zijn koningschap is van een andere orde. Matteüs laat ons zien dat ware autoriteit niet ligt in het afdwingen van macht, maar in het trouw blijven aan de waarheid, zelfs wanneer dat lijden met zich meebrengt.

Aan het kruis klinkt die aangrijpende kreet: “Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?” Dit is geen wanhoopskreet van Jezus, geen angst of ontgoocheling zonder hoop. Het is een gebed dat teruggrijpt op psalm 22. Jezus heeft psalm 22 natuurlijk diep gekend, er veel over nagedacht. De psalmist is iemand die zich volledig verlaten voelt, en toch blijft roepen tot God. De psalmist ervaart dat medemensen in staat zijn tot wreedheid, verraad of onrecht, waardoor zijn lijden aanvoelt alsof ook God hem heeft verlaten. Maar ondanks de pijn eindigt de psalm met vertrouwen dat God de lijdende zal helpen en dat God uiteindelijk regeert. Hier zien we hoe diep Christus afdaalt in de menselijke ervaring van verlatenheid. Geen enkel lijden is Hem vreemd. En juist daar, in die diepte, blijft de relatie met de Vader bestaan.

Het mysterie van Christus’ zelfgave wordt zichtbaar van Palmzondag tot Goede Vrijdag. Wat begint met een intocht vol verwachtingen, eindigt in de totale overgave aan het kruis. Maar in dat alles blijft één lijn zichtbaar: de liefde die zichzelf schenkt, zonder voorbehoud. Dat is de kern van het christelijk geloof. Niet macht, niet succes, maar liefde die zichzelf geeft, zelfs tot het uiterste.

Voor ons betekent dit dat geloven nooit vrijblijvend is. Het vraagt om keuzes. Keuzes voor waarheid, ook wanneer dat moeilijk is. Keuzes voor vrede, ook wanneer de wereld om ons heen verdeeld is. Keuzes voor trouw, ook wanneer dat offers vraagt. Standvastigheid in geloof vraagt moed en een diep geworteld vertrouwen dat Gods weg uiteindelijk de weg van leven is.

Palmzondag confronteert ons met de vraag: waar staan wij in dit verhaal? Zijn wij deel van de menigte die meebeweegt met de wind? Of durven wij te staan aan de zijde van Christus, ook wanneer dat ons iets kost? Het lijdensverhaal volgens Matteüs nodigt ons uit tot een bewuste keuze: om ons leven te richten naar Gods Woord, om standvastig te blijven in geloof, en om dragers van vrede te zijn in een wereld die op het moment zo vaak wordt gekenmerkt door conflict.

Moge deze Goede Week voor ons een tijd zijn van verdieping, van bezinning, en van hernieuwde keuze. Dat wij, kijkend naar Christus, de moed vinden om Zijn weg te gaan – een weg van liefde, van overgave, en van vrede. Want juist in die weg, hoe kwetsbaar ook, openbaart zich de kracht van God.

Categorieën:geloof en leven

Tags: Esteban Kross, Overwegingen